Чулоацамага гӀó

Саькура бутт

Википеди материал
Саькура
Ор Ши Кх Ер ПӀ Шт КӀ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29      
2024 шу

Саькура бутт (эрс: Февра́ль) — гӀалгӀай ханорга шоллагӀа бутт. ВӀаший нийслуш ба Февралаца — юле ханорга а григоре ханорга а шоллагӀча беттаца. Шера́ юкъе эггара зӀамагӀа бутт ба Саькура бутт, 30-ннел кӀезигагӀа ди долаш из цаӀ мара бац: массаза а 28 ди долаш хул, амма високосни шерашка 29 ди чулоац цо. Лаьттан ГӀинбухен ахбура тӀа Ӏан кхоалагӀа бутт ба, Лаьттан ЗӀилбухен ахбура тӀа — ахкан кхоалагӀа бутт ба (ГӀинбухен ахбура тӀа Маьцхали бетта эквивалент).

ЦӀи[тоаде | тоаде чура]

Беттай цӀераш гӀалгӀай меттала башх-башха йоалаяь хиннай хьалха дӀабаха́ча тайп-тайпарча тохкамхоша. Царна тӀа а товжаш хӀанзарча тохкамхоша шоашта хетачох нийсагӀа я аьнна массехк тайпара беттай цӀераш яр ГӀалгӀай Мехка лелаеш, вешта аьлча, массехк ханоргаш дар. Царех да, масала, Коазой Ӏийсас оттадаьр, ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институто оттадаьр, СелаӀад тептаро оттадаьр, Мерашканаькъан Султана оттадаьр[1]. 2022 шера ГӀалгӀайчен Мехкдаь распоряженеца официальни дӀачӀоагӀъяьй гӀалгӀай меттала беттай цӀераш[2], уж дукхагӀа вӀаший тарлуш я Мерашканаькъан Султана оттаяьча беттай цӀерашца. Мехка тайп-тайпара йолча организацештеи учрежденештеи хьийхад дӀачӀоагӀъяь йола беттай цӀераш лелае аьнна. Из бахьан долаш ГӀалгӀай Википеде а лаьрхӀад уж лелае.

Шу Автор ЦхьоалагӀча бетта цӀи Официальни тӀаийцар
2001 Коазой Ӏийса Саькур
2018 «СелаӀад» тептар
2021 ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институт Саькура бутт
2022 Мерешканаькъан Султан Саькура бутт[3]
2022 Саькура бутт

МаӀан[тоаде | тоаде чура]

Латиний меттала Februārius mēnsis яхар («Фебрууса бутт», «цӀенвеш бола бутт») хьадаьннад лат: Februa («цӀенвалара цӀай») яхача деша тӀара.

СедкъаӀилма[тоаде | тоаде чура]

ХӀанзарча заман григоре ханоргах Маьцхали 16 денга кхаччалца Малх «Бодж» яхача седкъарче чу латташ хул, Саькура 16 ди денз — «КӀудал» яхача седкъарче чу хул[4][5].

Белгалдаккхар[тоаде | тоаде чура]

Литература[тоаде | тоаде чура]

  • Мерашканаькъан Султан. ГӀалгӀай халкъан ханорг: хаттара тархьарга : [рус.] = Ингушский народный календарь: к истории вопроса // Сердало : газет. — 2022. — № 4 (12531) (3 февраля). — С. 10—12.
  • Круглый год. Русский земледельческий календарь. — М: «Правда», 1989. ISBN 5-253-00598-6
  • Народный Месяцеслов. — М: «Современник», 1992. ISBN 5-270-01376-2

ТӀатовжамаш[тоаде | тоаде чура]