Берд-Юрт

Кечал я укхазара: Википеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
Юрт
Берд-юрт
43°12′57″ с. ш. 45°06′37″ в. д.HGЯO
Паччахьалкхе  Россе Федераци
Федерацен субъект ГӀалгӀайче
Муниципальни шахьар Шолжа
Эйла Берд-Юрт
Дá Гадаборшанаькъан Салмана Мухьмад
Тархьари географии
Йиллай 1999 шера
Лакхал 393 м
Ӏалама лоаттам юккъера
Бахархой
Бахархой 458[1] саг (2022)
Къамаш гӀалгӀай
Динаш сунний бусалба
Катойконим берд-юртхо, берд-юртхой
Дагарга идентификатораш
Телефоний код +7 87341
Пошта индекс 366237
Код ОКАТО 96225808001
Код ОКТМО 26610450101
Гойта/хьуладе карташ
Берд-Юрт (Россия)
Green pog.svg
Берд-юрт
Red pog.svg
Москоа

Берд-Юрт — (эрс: Берд-Юрт, ингал: Berd-Jurt) — ГIалгIай Мехка Шолжа шахьаре ула юрт.

Географи[тоаде | тоаде чура]

Берд-Юрт Эсеи Чималхийи яхача хишта юкъе шаьрача мотте ул. Юрта лакхе аьрдехьа гобаьккха орц да, лохегӀа дода Эса. Берд-Юрта доазув да ГIалгIай юрташца: къулбехьехьа Чималхацеи, малхбузехьа ГIажара-Юртацеи, гӀинбухе-малхбузехьа Шолжа-Пхьанацеи, цул совгӀа, цу юрта доазув да Нохчий мехка улача АгӀа-Боарзеца а.

Юрта 17 урам ба, царех 15 «линия» (гIа: така) оалаш ба, цӀи тилла́ цахилар бахьан долаш.

Тархьар[тоаде | тоаде чура]

Берд-Юрт Россе паччахьалкхен къонагӀча юртех я. Юххьанца юрт Ӏоюллача хана, тхьовра хьалха Совета Ӏаьдала хана денз ГӀажарий-Юртарча колхозо дӀадувш леладу лаьтташ мара, кхы хӀама дацар Берд-Юрта. 1999 шера апрель бетта 24 дийнахьа, «Поселок Южный», аьнна, цӀи а йолаш, юрт Ӏойилла хиннай. Из йиллай Нохчий мехка лаьтта́ча тӀемах байдда, бе́ха́ Ӏобаьхка, ГӀалгӀай мехка ба́ха Ӏоховша лаьрхӀа́ хиннача на́ха́. Цу хана мехкда хиннача Овшанаькъан Султана Руслана амарца хинна хӀама да из, хӀаьта из доацаш йоттара программа иштта массехк халкъашта юкъерча организаце хьаллаьца хиннай. Даний аьккхех йолча (бе́ха Ӏобаьхка́рий) кхетачен (эрс: Датский Совет по беженцам) гӀонца 70 кирпишках цӀенош деттад юрта. Беха Ӏобаьхкараш цкъахьалха вагончикашка а баьха, цул тӀехьагӀа итт-итт соте лаьтташ дӀа-хьа дийкъачул тӀехьагӀа дӀа-хьа хайшаб. 2001 шера, цӀихеза бугӀа хиннача Йовлой Берда цӀерагӀа, «Берд-Юрт» аьнна, хийцай юрта цӀи. Цхьабакъда хӀанзарча Берд-Юрта́ 9 км гаьна улаш а хиннай цхьаькха Берд-Юрт. Из йиллар милице эпсар хинна Коригов[] Маме Берда XIX бӀаьшу долалуш[2].

Баха нах[тоаде | тоаде чура]

Бахача наьх дукхал
2010[3]2011[3]2012[3]2013[3]2014[4]2015[5]2016[6]
328328337333349356364
2017[7]2018[8]2019[9]2020[10]2021[11]2022[1]
375392410431438458
Къамаш

Ерригача Россе 2010 шерарча нах дӀаязбарах[12]:

КъамДукхал, сагДакъа
1гӀалгӀай28185,67 %
2нохчий4513,72 %
3кхыбараш20,61 %

1999-ча шера ер юрт Ӏойиллалца, нах а бахаш, укхаза цхьаь цхьа цӀа хиннадац.

Таханарча дийнахьа Берда-Юрта – воккха а, зӀамига а – 530 саг вах, хӀаьта деррига укхаза дагӀа нах бахаш дола цӀенош 115 цӀа да. Баха нах, ши саг волаш а, итт саг волаш а ба укхаза, вешта, юккъера дӀалаьрхӀача хӀара дезала виъ, ялх саг хул. Юрт ше къона яле а, 80 шерага кхаьча боккхий нах баха укхаза. Из да, юрт къонача тӀехьенна лаьрхӀа йилла ца хилар. Нохчашкахьа тӀом латтача хана цигара беха хьалбаьхка дукха нах ба укхаза.

Инфраструктура[тоаде | тоаде чура]

2007 шера керттера маьждиг хьалдаьд. Болхбеш юххьанцара школеи, лорий пункти, администрации я, иштта культура цӀенош а даьд. Цкъахьалха юрта е хий е газ е ток хиннаяц. ТӀехьагӀа хий чулиллад, мала хий арахьара хьатӀакхихьад, хӀаьта коа леладе Чималх хий эдаш хиннад. Ши шу даьннача гӀолла бурув а теха, массанена даь деце а, хий Ӏалашдаьд. Водонапорные башни[] харцахьа етта хилар бахьан долаш хӀанз а Берд-Юрта кхоалагӀа дола дакъа аьхки хий доацаш дагӀ. Юрт ше къона яле а, къаьнарча юрта санна баха Берд-Юртара нах. Цхьа доккхий вӀаштӀардаь шиъ, кхоъ гӀат йолаш цӀенош дац бахача наьх. Деррига цӀенош да, вахача сага кхоачам болаш, миско хьалдаь.

Белгалдаккхар[тоаде | тоаде чура]

  1. 1,0 1,1 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2022 года Федеральная служба государственной статистики (эрс.) (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам — тархьар). ТIехьара хьажар хиннад 26 Тушол 2022.
  2. РГВИА. Ф. 386. Оп. 1. Д. 2971
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Оценка численности населения 2010-2013 (эрс.). ТIехьара хьажар хиннад 23 Мяцхали 2014. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 23 Мяцхали 2014.
  4. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года (эрс.). ТIехьара хьажар хиннад 2 Мяцхали 2014. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 2 Мяцхали 2014.
  5. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года (эрс.). ТIехьара хьажар хиннад 6 Мяцхали 2015. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 6 Мяцхали 2015.
  6. Численность населения Республики Ингушетия по состоянию на 1 января 2016 года в разрезе населённых пунктов (эрс.). ТIехьара хьажар хиннад 8 Мяцхали 2016. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 8 Мяцхали 2016.
  7. Россе Федерацен бахархой дукхал. Муниципальни образованешка гӀола 2017 шера АгIой 1 дийнахьа (эрс.) (31 Баьцамеа 2017). ТIехьара хьажар хиннад 31 Баьцамеа 2017. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 31 Баьцамеа 2017.
  8. Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхIай муниципальни образованешка 2018 шера АгIой 1 дийнахьа. ТIехьара хьажар хиннад 25 Баьцамеа 2018. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 26 Баьцамеа 2018.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (эрс.) (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам — тархьар). ТIехьара хьажар хиннад 31 Баьцамеа 2019. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 2 Села 2021.
  10. Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2020 шера АгӀой 1 денга (эрс.) (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам — тархьар). ТIехьара хьажар хиннад 17 Ардара 2020. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 17 Ардара 2020.
  11. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года (эрс.) (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам — тархьар). ТIехьара хьажар хиннад 27 Тушол 2021. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 2 Села 2021.
  12. Том 4. Таблица 04-04. Население Ингушетии по национальности и владению русским языком (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам — тархьар). ТIехьара хьажар хиннад 19 Баьцамеа 2019. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 6 Муттхьал 2016.

ТIатовжамаш[тоаде | тоаде чура]

Ло:Населённые пункты Сунженского района Ингушетии Ло:Муниципальные образования Сунженского района Ингушетии