Хьули

Кечал я укхазара: Википеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
Эйла
Хьули
2011 шера Лайчилла бетта Хьуле даьккха сурт
2011 шера Лайчилла бетта Хьуле даьккха сурт
42°48′38″ с. ш. 44°47′54″ в. д.HGЯO
Паччахьалкхе Россе ФедерациFlag of Russia.svg Россе Федераци
Федерацен субъект ГӀалгӀайче
Муниципальни шахьар Лоаман
Тархьари географии
Юкъарчен лакхал 1768[1] м
Сахьата оаса UTC+3
Ба́ха нах
Ба́ха нах 231[2] саг (2016)
Къамаш гӀалгӀай
Динош бусулбаш-сунниташ
Паччахьалкхен мотт гӀалгӀай, эрсий
Дагарга идентификатораш
Пошта индекс 386430
Код ОКАТО 26205805001
Код ОКТМО 26620450101
Гучадаккха/къайладаккха мехкасурташ
Хьули на карте
Хьули
Хьули
Хьули на карте
Хьули
Хьули
Хьули на карте
Хьули
Хьули
Commons-logo.svg Аудио, сурташ, видео

Хьули́ (я) (эрс: Гули́) — ГӀалгӀайчен Лоаман шахьарара эйла.

Тархьар[тоаде | тоаде чура]

Хьули, 1910-гӀа шу

Хьули тархьаре Хамхой (ГӀалгӀай) шахьара юкъе йодаш хиннай. Хьулхой тайпан болча Чахкеи (Чахканаькъан), Борзеи (Борзанаькъан), Хадзеи (Хадзийнаькъан), Илии (Иленаькъан) дезалаша йиллай.

1830-ча шера Абхазов цӀи йоаккха къаьзи а, 1832-ча шера Ро́зен барони лоаман ГӀалгӀайче тӀом бахьаш чувх. Абхазовца ди кхайко баьхка жӀаргахой боагӀ, уж салташа лора а беш цига ба́ха дӀанийсбу.

Ши шу ма даьллинге салташеи, ди кхайко баьхкарашеи бахьа ба́ла кхы лоа ца луш тӀабаьхкарашта духьалъувтт лоамарой. Юххера салтийи, ийс хӀиреи (царех 5 алдар (аьла) а волаш), Константинов пирстопи (пристав) вийнав. МозгӀараши ди кхайко баьхка хиннараши цхьан гӀала чу чӀега къайла Ӏохайша хиннаб, тӀаккха из гӀала йоагаяьй.

Цу тайпара хӀама нийсаденналга Санкт-Петербурге дӀакхаьча хиннад. Цу шера Розен барон 30 000 салте вола бӀу а ийца (царех 500 — хӀире) гӀалгӀашта духьалваха хиннав.

Хьуле ӀотӀаводаш хьакӀала мел кхаьча лоаман эйлаш йоагаеш хиннай бароно. Бакъда ший кха́ча дага хиннача кхаьча́ча ха́на яьсса эйла ма́ра хӀама яйннаяц — бахархоша йита хиннай из. Цига мел йола гӀала-вӀов лелха а лелхийта́ вурийтта дийнахьа цига баьха́ нах лехаш лийнав из. Еттача вордашта гӀаьра ахарои шалташца латарашеи эскар оттадаь хиннад, из бахьан долаш барона гӀапа чу цӀаваха лаьрхӀа хиннад.

Барона йоазонашта юкъера:

«Таханарча Этинга (июнь) 15-20 дийнахьа Хьуле Ӏеш ва со пхорч дахьаш йижа́ парк яьлга хьежаши, Хьуле бахьархой мичахьа къайлабаьннаби ховргдолаш, аьттув хилча уж лохьабе (лаха) аьнна.»

Браламберга яздаьчох:

«...Хьулера нах «Матхохски», «Гайски»[таржам де деза] довкъашкарча чхарашка бахаб, хӀаьта царех цхьа дакъа хьа лаьца цар моастагӀий болча хӀирашта дӀаденнад. Юхе бисараш есарал вугийтачул моцалах валар тол аьнна Ӏийнаб. Есаралах шоай кӀалхарбувларгбоцалга гуш хинна кхалнах ахка тувсалуш хиннаб кара ца баха. Вурийтта дийнахьа хинна из экспедици, эггара халагӀчарех а яр, хӀара гӀа дӀа мел боаккха халонаш хиннандаь.»

Цу хана йохаяьча хана денз 2016-гӀча шерага кхаччалца цхьа гӀала хиннаяц эйла. Цу шера гӀалгӀай биснесмен волча Хадзийнаькъан Саварбека ший Даьй Хаза вӀов меттаоттаяьй.

Бахархой[тоаде | тоаде чура]

Численность населения
2006[3]2007[3]2008[3]2009[3]2010[4]2011[4]2012[4]
427433442450309259265
2013[4]2015[2]2016[2]
243237231

Дешар[тоаде | тоаде чура]

  • Хьулера муниципальни юххьанцара юкъарча дешара школа[5].

Эйлаца бувзабенна бола нах[тоаде | тоаде чура]

Илинаькъан Лорса Аппаз — 123 шерал тӀехваьнна хинна воккха саг. Хьуле ваьхав[6][7].

Хадзинаькъан Саварбек — бизнесмен.

Сурташ[тоаде | тоаде чура]

Белгалдаккхар[тоаде | тоаде чура]

ТӀатовжамаш[тоаде | тоаде чура]

Ло:Джейрахский район