Нийсхо (цхьанкхетар)
| Нийсхо | |
|---|---|
| демократически юкъарло | |
| «Справедливость» | |
| «Нийсхо» политсовета доакъашхой,2015 шера маьцхали бутт. «Нийсхо» политсовета доакъашхой, 2015 шера маьцхали бутт. | |
| Йилла таьрахь | 1988 |
| ДӀахьахийца таьрахь | 23.11.1991 |
| Тайпа | юкъара-политически болам |
Демократически юкъарло «Нийсхо» (эрс: Демократический союз «Нийсхо») — юкъара-политически болам ба, шоай керттерча декхарех 1944 шера гӀалгӀашкара хьаяьккха́ хинна ГӀалме шахьар юха ГӀалгӀайченах хьатохар а долаш.
Тархьар
[тоаде | тоаде чура]«Нийсхо», юххьанца гӀалгӀай къаман халкъа-демократически парти аьнна[К. 1], вӀашагӀъеллай 1988 шера аьхки 7 саг юкъевоагӀача тоабо, шоашта хьалха йоазонхои, хьехархои, диссиденти вола Коазой Ӏийса а волаш. Из шу мел дода массехк эзар саг хьакхийттар цох. «Нийсхо»-н керттера лерхӀар хиннад паччахьалкхе перестрока йодача юкъа къаман паччахьалкхе юхаметтаоттаяр хургйолча республиках 1944 шера дӀадаьха ХӀирийченна дӀаденна хинна дола лаьтташ, ГӀалме шахьари аьтта берда тӀара Буроца цхьана, хьа а тохаш. Цу хана «Нийсхо» парти ГӀалгӀайчен шахьарий доазон тӀа эггара чӀоагӀагӀа шиш бола политически нидз хиннаб. Цкъа хьалха «Ингушский вестник» яхаш бюллетень арахецаш хиннад цар (1989 шера), тӀаккха, 1990 шера бекарга бетта денз «Даймохк» яха газет[1].
1989 шера тов бетта «Нийсхо» партенна дага а деха, цар гулаяьй тархьаре цӀихеза йола гӀалгӀай къаман II кхетаче. Шолжа-ГӀалий тӀа хилар из 1989 шера тов бетта 9-10 деношка. Цу кхетаче кхайкадаьд дукхача шерашка гӀалгӀай къамо хьегаш хинна цхьан хана шийгара дӀадаьккха хинна паччахьалкхе хилар меттаоттадар а гӀалгӀай тархьара лаьтташ юхадерзадар а. Юххера а цу кхетаче вӀашагӀъеллай гӀалгӀай автономи меттаоттаярах йола Оргкомитет, хӀаьта цун тхьамадалла хержав «Нийсхо» партен хьалххо вола Коазой Ӏийса. Амма из шу чакхдоаллача хана Оргкомитета аргӀанарча хайшаче Коазой Ӏийса тхьамада даржа тӀара дӀаваьккхав, цун когаметта Сайнарой Бексолт дӀатӀавахийтав, хӀаьта ше Оргкомитета 1991 шера цӀи хийцай — ГӀалгӀайчен Халкъа Совет[1].
1991 шера лайчилла бетта 23-ча дийнахьа «Нийсхо» партен кулгалхоша гӀалгӀай къаман болам дӀахьакъастари бохари хьатӀа ца кхачийтар духьа хьакхайкадаьд шоаш дӀахьаболх аьнна. Амма юкъарлон зарбан маьже, «Даймохк» газет, дӀахо а арадийлар 2000-ча шерашка кхаччалца[2]. ХӀанзарча хана «Нийсхо» болам дӀахо а ший болх беш я «демократический союз» аьнна шийх цӀи а йоахаш. Шоай белха керттера лерхӀар лоархӀ Россе Федераце Закон «О реабилитации репрессированных народов» кхоачашдар, вешта аьлча, ГӀалгӀайчен доазув меттаоттадар.
Хьалххой
[тоаде | тоаде чура]- Коазой Аюпа Ӏийса (1989—1991);
- Ужахьанаькъан Мухьмада Руслан (1991—1993);
- Дошлакханаькъан Ахьмада Ӏийса (1993—2020).
Политсовет
[тоаде | тоаде чура]- Хасан Оздоев
- Ибрагим Костоев
- Исса Кодзоев
- Исса Дашлакиев
- Хамзат Фаргиев
- Муса Хадзиев
- Руслан Ужахов
- Закри Мамилов
Белгалдаккхар
[тоаде | тоаде чура]Доашхамаш
[тоаде | тоаде чура]- ↑ Цу юкъа болама бӀарчча цӀераш тайп-тайпара йоахаш хиннай: Ингушский национальный союз «Нийсхо» е Ингушская демократическая партия «Нийсхо».
Бовхамаш
[тоаде | тоаде чура]- 1 2 Патиев, 2023, оа. 481.
- ↑ Патиев, 2023, оа. 482.
Литература
[тоаде | тоаде чура]- Ингушетия: популярная иллюстрированная энциклопедия / Сост. Я. С. Патиев; науч. ред. М. Г. Цароева, Т. Х. Матиев. — Магас : «Сердало», 2023. — 816 с. — ISBN 978-594452-185-9.