ГIалгIай мотт

Кечал я укхазара: Википеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
GIalgIay mott.jpg
Ший цIи ГӀалгӀай мотт
Паччахьалкхенаш Эрсече, ГӀазакхстане
Керттера статус ГӀалгӀайче
Урхалду организаци ГӀалгӀай гуманитарни Ӏиламай Ӏилман-тохкама институт
Мотт бувцаш болчара дукхал гаргга 306 000 саг
Рейтинг 23 моттиг (Эрсече)
Статус vulnerable (мела)[1]
Классификаци
ОагIат Евразера метташ

Даькъастен лакхера дезал

Наьх-даьгӀастен дезал
Наьх ткъовро
Вайнаьх тоаб
Йоазув кириллица
Меттий кодаш
ГОСТ 7.75–97 инг 205
ISO 639-1
ISO 639-2 inh
ISO 639-3 inh
WALS ing
Atlas of the World's Languages in Danger 1068
Ethnologue inh
IETF inh
Glottolog ingu1240
Хьажа иштта: Проект:Лингвистика

ГӀалгӀай мотт, е Нáна мотт (эрс: Ингушский язык, ингал: Ingush language) — мотт ба гӀалгӀаша бувцаш, Даькъастен чу баьржа болаш. Эрсече гӀалгӀай мотт бувцаш гаргга 306 000 (кхо бӀаь ялх эзар) саг ва. Цул совгӀа мотт баьржа ба ГIазакхстане, иштта нагг-наггахьа Туркий мехка а, кхыдолча Гаргарча Малхбоален мехкашка а.

ГӀалгӀай Республике гӀалгӀай мотт паччахьалкхен мотт ба.

Истори[тоае | нийсъе вики-текст]

ТкъоллагӀача бӀаьшер духе (XX в.) гӀалгӀай метто йоазув дар кхеллад Ӏарабе алапатаца.

1924[2]: A a, Á á, Ä ä, B b, C c, Č č, D d, E e, É é, F f, G g, H h, Ꜧ ꜧ, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ó ó, Ö ö, Ô ô, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, Ú ú, Ü ü, V v, W w, X x, X́ x́, Y y, Z z, Ž ž, Ch ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th.

1924[3]: A a, Æ æ, Ä ä, B b, C c, Č č, D d, E e, F f, G g, H h, Ꜧ ꜧ, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, V v, X x, X́ x́, Y y, Z z, Ž ž, Ch ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th.

1928[4]: A a, Æ æ, Ä ä, B b, C c, Č č, D d, E e, F f, G g, H h, Ꜧ ꜧ, I i, J j, K k, L l, M m, N n, Ņ ņ, O o, Ö ö, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, Ü ü, V v, X x, X́ x́, Y y, Z z, Ž ž, Ch ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th.

ГӀалгӀай метто дуккха халонаш лайнад. 1938 шер мара вӀаштаьхьа даьланзар ший белгало оттаде. Из белгало оттадаьр Малсаг-наькъан Кураза Зоврбек ва.

МоцагӀа, гӀалгӀаша шаьрра шоайла гӀалгӀай мотт бувцача хана, боккхача наха оалаш цхьа хоза дешаш дар:

  • «Нана мотт — дунен кор»;
  • «Нана мотт — Даьла совгIат»;
  • «ГӀалгӀай мотт — меттай мотт».

Йоазув[тоае | нийсъе вики-текст]

.

ХӀанзарча гӀалгӀай алапата чу 46 алап да.

1 2 3 4 5 6 7
А а Аь аь Б б В в Г г ГӀ гӀ Д д
(а) (æ) (бэ) (вэ) (гэ) (?) (дэ)

8 9 10 11 12 13 14
Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к
(е) (ё) (жэ) (зэ) (и) (йот) (ка)

15 16 17 18 19 20 21
Кх кх Къ къ КӀ кӀ Л л М м Н н О о
(кх) (къ) (кӀ) (эл) (эм) (эн) (о)

22 23 24 25 26 27 28
П п ПӀ пӀ Р р С с Т т ТӀ тӀ У у
(пэ) (пӀ) (эр) (эс) (тэ) (тӀ) (у)

29 30 31 32 33 34 35
Ф ф Х х Хь хь ХӀ хӀ Ц ц ЦӀ цӀ Ч ч
(эф) (ха) (??) (h) (цэ) (??) (че)

36 37 38 39 40 41 42
ЧӀ чӀ Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э
(??) (ша) (ща) (чӀоагӀа
хьарак)
(ы) (кӀаьда
хьарак)
(э)

43 44 45 46
Ю ю Я я Яь яь Ӏ
(ю) (я) (яь) (Ӏ)

ТӀатовжамаш[тоае | нийсъе вики-текст]

  • Интернет-ков «Unesco»: UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger
  • Serdalo. 8 марта 1924
  • Serdælo. 11 декабря 1926
  • Мальсагов, З. Культурная работа в Чечне и Ингушетии в связи с унификацией алфавитов. Владикавказ, 1928