ГIалгIай мотт

Кечал я укхазара: Википеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
GIalgIay mott.jpg
Ший цIи ГӀалгӀай мотт
гӏалгӏай‎ (Ğalğaj)
гӏалгӏай мотт‎ (Ğalğaj mott)
Паччахьалкхенаш Эрсече, ГӀазакхстане
Керттера статус ГӀалгӀайче
Урхалду организаци ГӀалгӀай гуманитарни Ӏиламай Ӏилман-тохкама институт
Мотт бувцаш болчара дукхал гаргга 306 000 саг
Рейтинг 23 моттиг (Эрсече)
Статус vulnerable (мела)[1]
Классификаци
ОагIат Евразера метташ

Даькъастен лакхера дезал

Наьх-даьгӀастен дезал
Наьх ткъовро
Вайнаьх тоаб
Йоазув кириллица
Меттий кодаш
ГОСТ 7.75–97 инг 205
ISO 639-1
ISO 639-2 inh
ISO 639-3 inh
WALS ing
Atlas of the World's Languages in Danger 1068
Ethnologue inh
IETF inh
Glottolog ingu1240
Хьажа иштта: Проект:Лингвистика

ГӀалгӀай мотт, е Нáна мотт (эрс: Ингушский язык, ингал: Ingush language) — гӀалгӀай къаман мотт ба. Баьржа ба Даькъасте. Ерригача Эрсече гӀалгӀай мотт бувцаш гаргга 306 000 (кхо бӀаь ялх эзар) саг ва. Цул совгӀа гӀалгӀай мотт баьржа ба ГIазакхстане, иштта нагг-наггахьа Туркий Мехка а, кхыдолча Гаргара Малхбоалерча мехкашка а.

ГӀалгӀай Республике гӀалгӀай мотт паччахьалкхен мотт ба.

Тархьар[тоае | нийсъе вики-текст]

ТкъоллагӀача бӀаьшера хьалхарча шерашка гӀалгӀай метто йоазув кхеллад Ӏарабе алапатаца.

1924[2]: A a, Á á, Ä ä, B b, C c, Č č, D d, E e, É é, F f, G g, H h, Ꜧ ꜧ, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ó ó, Ö ö, Ô ô, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, Ú ú, Ü ü, V v, W w, X x, X́ x́, Y y, Z z, Ž ž, Ch ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th.

1924[3]: A a, Æ æ, Ä ä, B b, C c, Č č, D d, E e, F f, G g, H h, Ꜧ ꜧ, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, V v, X x, X́ x́, Y y, Z z, Ž ž, Ch ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th.

1928[4]: A a, Æ æ, Ä ä, B b, C c, Č č, D d, E e, F f, G g, H h, Ꜧ ꜧ, I i, J j, K k, L l, M m, N n, Ņ ņ, O o, Ö ö, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, Ü ü, V v, X x, X́ x́, Y y, Z z, Ž ž, Ch ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th.

ГӀалгӀай метто дуккха халонаш лайнад. 1938 шер мара вӀаштаьхьа даьланзар ший белгало оттаде. Из белгало оттадаьр Малсагнаькъан Кураза Зоврбек ва.

МоцагӀа, гӀалгӀаша шаьрра шоайла гӀалгӀай мотт бувцача хана, боккхийча наха оалаш цхьа хоза дешаш дар:

  • «Нана мотт — дунен кор»;
  • «Нана мотт — Даьла совгIат»;
  • «ГӀалгӀай мотт — меттай мотт».

Йоазув[тоае | нийсъе вики-текст]

.

ХӀанзарча гӀалгӀай алапата чу 46 алап да.

1 2 3 4 5 6 7
А а Аь аь Б б В в Г г ГӀ гӀ Д д
(а) (аь) (бэ) (вэ) (гэ) (гIа) (дэ)

8 9 10 11 12 13 14
Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к
(е) (ё) (жэ) (зэ) (и) (йот) (ка)

15 16 17 18 19 20 21
Кх кх Къ къ КӀ кӀ Л л М м Н н О о
(кх) (къ) (кӀ) (эл) (эм) (эн) (о)

22 23 24 25 26 27 28
П п ПӀ пӀ Р р С с Т т ТӀ тӀ У у
(пэ) (пӀ) (эр) (эс) (тэ) (тӀ) (у)

29 30 31 32 33 34 35
Ф ф Х х Хь хь ХӀ хӀ Ц ц ЦӀ цӀ Ч ч
(эф) (ха) (??) (h) (цэ) (??) (че)

36 37 38 39 40 41 42
ЧӀ чӀ Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э
(??) (ша) (ща) (чӀоагӀа
хьарак)
(ы) (кӀаьда
хьарак)
(э)

43 44 45 46
Ю ю Я я Яь яь Ӏ
(ю) (я) (яь) (Ӏ)

ТӀатовжамаш[тоае | нийсъе вики-текст]

  • Интернет-ков «Unesco»: UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger
  • Serdalo. 8 марта 1924
  • Serdælo. 11 декабря 1926
  • Мальсагов, З. Культурная работа в Чечне и Ингушетии в связи с унификацией алфавитов. Владикавказ, 1928