Яндакъонгий-Юрт

Яндакъонгий-Юрт
	Юрт
Яндакъонгий-Юрт
	Яндакъонгий-Юрт
	хӀир. Дачнæй; эрс: Дачное
	Юртара маьждиг; Юртара маьждиг
	43°05′06″ с. ш. 44°44′13″ в. д.HGЯO
Паччахьалкхе	Россе Федераци
Федерацен субъект	ХӀирийче
Муниципальный район	ГӀалме
Сельское поселение	Гадаборшакъонгий-Юрта
Тархьари географии
Хьалхара хьоахаяр	1890 шу
ХьалхагӀа хинна цӀераш	эрсий меттала; 1944 кхачч. — Яндиево;
Лакхал	616 м
Сахьата оаса	UTC+3:00
Бахархой
Бахархой	↘3851 саг (2010)
Къамаш	гӀалгӀай, хӀирий
Динаш	сунний бусалбаш, православхой
Паччахьалкхен мотт	хӀирий, эрсий
Дагарга идентификатораш
Телефоний код	+7 86731
Пошта индекс	363101
Код ОКАТО	90240840002
	{{{ингушское название}}} Москоа {{{ингушское название}}} 0 {{{ингушское название}}}

Яндакъонгий-Юрт (хӀир. Дачнæй, эрс: Дачное^[2]) — ГӀалме шахьаре ула юрт. Юрта хьисапе моттиг Гадаборашакъонгий-Юрт яхача муниципальни кхоллама́ юкъе йодаш я.

ЦӀи

ГӀалгӀай меттала юрт Яндакъонгий-Юрт^[3]^[4] (Яндкъонгий-Юрт ^[5]) яхаш я. Янданаькъан фунах нах ба из иллар, цудухьа я цун ишта цӀи^[⇨].

Эрсий меттала Дачное яхаш я юрт^[3]^[4], хӀирий меттала а цунна тарра Дачнæй яхаш я из. Хьалха эрсий меттала гӀалгӀай меттала долчоа тара Яндиево^[3]^[4] яхаш хиннай из.

Географи

Юрт ул ГӀалме аьтта берда тӀа. Шахьара юкъ йола Шолхи зӀилбухехьа улл 3 км гаьна, Буро — зӀилбухен-малхбузехьа 5 км гаьна.

ГаргагӀа я́дача юртех я малхбоалехьа ула Гадаборшакъонгий-Юрти, зӀилбухен-малбузехьара Шолхии, зӀилбухехьа ула ГӀалгӀай-Юрти, гӀинбухен-малхбузехьа ула Цхьорой-Юрти.

Тархьар

Яндакъонгий-Юрт 1890-ча шера юрт аьнна хьал долаш хьаяьй хьалха хиннача Янданаькъан отарах. Юрт йиллараш янданаькъан ба^[3].

1944-ча шера гӀалгӀай мехках а баьха, СибарегӀа Ӏобахийтачул тӀехьагӀа Нохч-ГӀалгӀай АССР йоха а яь дӀаяккхай Сталина амарца. 1944-ча шера маьтсела 22-ча дийнахьарча № 621/1 йолча чӀоагӀамца Яндакъонгий-Юрт ХӀирий АССРах дӀатехай, тӀаккха цун цӀи Дачное яхачоа дӀахийцай.

1992-ча шера чӀоагӀа зе хиннад юртарча на́ха ду хӀираша гӀалгӀашта оттадаьча хатаре.

Бахархой

Ошибка скрипта: Модуля «Statistical2» не существует.

Къамашцара лоаттам

2010-ча шера хьисап деш нах дӀаязбаьчох^[6].

Къам	Дукхал, саг	Да́къа массаболча бахароех, %
гӀалгӀай	3 339	86,7 %
хӀирий	495	12,9 %
кхыбараш	17	0,4 %
берригаш	3 851	100 %

Сийленгаш

2017-ча шера цӀихеза оазархои юртара саги волча Янданаькъан Хамарзий Жамалдайна хетадаь дола накхага кхаччалца дола сийленг оттадаьд.

ЦӀихеза юртахой

Юрта дукхача хана ваха а вахаш байташ язъеш къахьегаш хиннав Янданаькъан Жамалда.
Юрта хьалкхийнав боксёр — Котанаькъан Ахьмад^[7].

Белгалдаккхар

↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений и населённых пунктов
↑ А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии // Литературная Ингушетия, 2002, № 2. С. 102—108
1 2 3 4 Куркиев, 2002.
1 2 3 Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 39.
↑ Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.
↑ Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура укх дийнахьа: 19.08.2013. Архиве диллад 2016 шера тушола 5 дийнахьа.
↑ М. Ханиев. Чемпион из Дачного (тӀакхача вӀаштехьа доаца тӀатовжам — тархьар). Сердало (10 оагӀой 2004). ТӀеххьара техка хиннад укх дийнахьа: 14.08.2013. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура укх дийнахьа: 19.09.2013. Архиве диллад 2013 шера тов 19 дийнахьа.

Литература

Дошлоргаш

ГӀалгӀай-эрсийи эрсий-гӀалгӀайи терминий дошлорг = Ингушско-русский и русско-ингушский словарь терминов / Сост. Н. М. Барахоева, Н. Д. Кодзоев, Б. А. Хайров. Отв. ред.: д. филол. н. проф. Н. М. Барахоева. Реценз.: д. п. н. Т. В. Жеребило, д. филол. н М. М. Султыгова; Ингушский научно-исследовательский институт гуманитарных наук им. Ч. Э. Ахриева. — Магас, Нальчик : Тетраграф, 2016. — 618 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-00066-096-6.

Ӏилман балхаш

А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии (эрс.) // Литературная Ингушетия : журнал. — 2002. — № 2 (20). — С. 102—108.
Ономастикон Ингушетии / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Рецензенты: доктор пед. наук, проф. Т. В. Жеребило, канд. филол. наук, с.н.с отдела ингушского языка ИНИИГН Ф. М. Костоева, Редакторы: Х.А. Накостхоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров. — Справочно-энциклопедическое издание. — М.: ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
С. Арчаков. Мишта язъю вай юртий цӀераш? (inh) // Сердало : газет. — 2017. — саькура 9 дийнахьа (№ 17 (11753)). — С. 3.

[2010L-1] Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений и населённых пунктов

[2] А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии // Литературная Ингушетия, 2002, № 2. С. 102—108

[_289a4e576dd19075-3] 1 2 3 4 Куркиев, 2002.

[_6eeb301328040016-4] 1 2 3 Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 39.

[_60a65b2f0fb22744-5] Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.

[6] Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура укх дийнахьа: 19.08.2013. Архиве диллад 2016 шера тушола 5 дийнахьа.

[7] М. Ханиев. Чемпион из Дачного (тӀакхача вӀаштехьа доаца тӀатовжам — тархьар). Сердало (10 оагӀой 2004). ТӀеххьара техка хиннад укх дийнахьа: 14.08.2013. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура укх дийнахьа: 19.09.2013. Архиве диллад 2013 шера тов 19 дийнахьа.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]