Шолжа-Юрт

Юрт
Шолжа-Юрт
Шолжа-Юрт
хӀир. Комгæрон, эрс: Комгарон
Шолжа-Юрта́ духьалара полигон Шолжа-Юрта́ духьалара полигон
43°03′24″ с. ш. 44°52′02″ в. д.
Паччахьалкхе	Россе Федераци
Федерацен субъект	ХӀирийче
Муниципальни шахьар	ГӀалме
Юрта хьисапе моттиг	Товзан-Юрт
Дá	Туаев Олег Владимирович
Тархьари географии
Хьалхара хьоахаяр	1920-гӀа шу
ХьалхагӀа хинна цӀераш	1944 кхачч. — ЭгӀара Шолхии ЭгӀара Шолжа отари
Лакхал	730 м
Ӏалама лоаттам	гӀаьххьа
Сахьата оаса	UTC+3:00
Бахархой
Бахархой	↗1573 саг (2020)
Айххал	29,68 саг/км²
Къамаш	хӀирий
Динаш	православхой
Катойконим	шолжахой
Паччахьалкхен мотт	хӀирий, эрсий
Дагарга идентификатораш
Телефоний код	+7 86738
{{{ингушское название}}} Москоа {{{ингушское название}}} 0 {{{ингушское название}}}

Шолжа-Юрт, Шиншолжъюкъ (хӀир. Комгæрон, эрс: Комгарон, хьалхагӀа Шолджи, тӀаккха Пограничное) — ГӀалме шахьаре ула гӀалгӀай юрт. 1973-ча шера Товзан-Юртах дӀатехай, таханарча дийнахь уж шиъ цхьа юрт лоархӀаш я, цунга хьежжа́ «Юрта хьисапе моттиг Товзан-Юрт» яхача муниципальни кхоллама́ юкъе а йодаш, я Товзан-Юртах хиларах.

ЦӀи

ГӀалгӀай меттала юрт Шолжа-Юрт е Шиншолжъюкъ (Шин шолжа юкъе) яхаш я. Шолж хи тӀа улаш хиларах я цун ишта цӀи.

Эрсий меттала Комгарон яхаш я, иштта меттагахь Товзан-Юртах хьакъоастаергйолаш Нижний Комгарон е Комгарон-2 оалаш я. Хьалха гӀалгӀай меттала долчоа тара Шолжи яхаш хиннай, тӀехьагӀа цига зовраш—тӀемахой кийчбеш йола туп йоалаш хинна хиларах Пограничное яхаш цӀи лелаеш хиннай.

Географи

Юрт улл ГӀалме шахьара зӀилбухен-малхбоалехьарча даькъе. Ши хий вӀашагӀ а кхеташ Шолж хьахулача метте Шолжа аьтта берда тӀа уллилга лоархӀ из. Малхбузехьа Юрта доазув да Шолжах КӀайхий кхетача моттига́ духьал дӀакхаччалца, цу хил дехьа Ахкий-Юрт я. Малхбоалехьа Товзан-Юрт ул, Шолжал дехьа зӀилбухехьа Къулбаседа Кавказерча РФ МВД чурча бӀун дешара юкъарче я.

Юрт ул шахьара юкъ йолча Шолхех 12 км зӀилбухен-малхбоалехьеи, Бурох малхбоалехьа 18 км гаьнеи.

Тархьар

Шолжа отар 1920-ча шера диллад яхаш дувц, цига нах Ӏохайша ха белггала ховш яц. Хьаховчох, 1926-ча шера хиннача хьалах ГӀалгӀай автономе округа ГӀалме шахьара (1925-ча шера Лоаман шахьара) Ахкий-Юрта сельсовета́ юкъе йолаш хиннад отар. ГӀалгӀайи нохчийи мехках баьхачул тӀехьагӀа 1944-ча шера ЭгӀара Шолхи отари, ЭгӀара Шолжа отари (эрс: хуторая Нижний Шолхи и Нижний Шолджи) ХӀирий АССРа лоаттаме дӀа а денна цхьа юрт хьа а еш вӀашагӀтеха хиннад Пограничное аьнна цӀи а йолаш, юрта погранучилища тупаш хилар бахьан долаш.

1973-ча шера Шолжа-Юрт дӀа а яьккха Товзан-Юртах дӀате́ха́й.

Инфраструктура

Таханарча Шолжа-Юрта йоахк:

• Юрта администраци
• Товшхала цӀенош
• Юкъера юкъара дешар тела ишкол

Бахархой

1926-ча шера хьисап деш нах дӀаязбаьчох Шолжа-Юрта (Шолжа отаре) 21 ков хиннад 98 саг вахаш (50 маӀеи 48 кхали), уж берригаш а гӀалгӀай хиннаб.

Товзан-Юртах Шолжа-Юрт дӀате́ха́ хиларга хьежжа, къаьст-къаьста а доацаш, цхьана дӀаязбу цу юрташкара нах. Хьажа Товзан-Юрт, §Бахархой.

Литература

• Ономастикон Ингушетии / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Рецензенты: доктор пед. наук, проф. Т. В. Жеребило, канд. филол. наук, с.н.с отдела ингушского языка ИНИИГН Ф. М. Костоева, Редакторы: Х.А. Накостхоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров. — Справочно-энциклопедическое издание. — М.: ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
• Якуб Патиев. Ингуши: депортация, возвращение, реабилитация, 1944-2004 : документы, материалы, комментарии. — Сердало, 2004. — 626 с. — ISBN 978-5-94452-018-0.
• А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии (эрс.) // Литературная Ингушетия : журнал. — 2002. — № 2 (20). — С. 102—108.
• Н. П. ИнфоРост. ГПИБ | Список населённых мест Северо-Кавказского края. - (Материалы по статистике Северо-Кавказского края).. — Ростов н/Д, 1925. — 694 с.
• Список населённых мест Ингушской автономной области (Сост. по материалам Всесоюз. переписи 1926 г.). — Владикавказ: Ингуш. обл. стат. отд., 1927. — 14 с.
• Поселенные итоги переписи 1926 года по Северо-Кавказскому краю.