Чулоацамага гӀó

Шолжа-ГӀала—Баку фекема чукхетар

Википеди материал

Ло:Авиакатастрофа Шолжа-ГӀала—Баку фекема чукхетар, е Актау йисте Embraer E190 хатар (да) (эрс: Катастрофа Embraer E190 под Актау) — 2024-ча шера оагӀой бетта 25-ча дийнахьа хинна фекемацара хатар да[1].

«ГӀозлой фенаькъий» Embraer E190 яха фекема № 8243 йола пассажирий рейс ийца Бакура Шолжа-ГӀала тӀа додаш хиннад[2]. Фекема Актау дӀахьожадаь хиннад: Ӏаьдало хьаяхачох, Шолжа-ГӀала тӀа йоачан хилар бахьан долаши, хоамбоаржабархоша хьаяхачох, Шолжа-ГӀала тӀа БПЛА тӀахецар бахьан долаш. Актаун тӀакхоачаш аэропорта тӀа гӀолла ши го а баьккха[3][4], хьалгӀеттача-Ӏохоадеча оаса́ йисте чу а кхийтта, лотаденнад. Фекема чу вагӀаш 67 саг хиннав[5][6] (62 наькъахои 5 фекема болхлои), царех дийна 20 саг висав[7].

Чукхийтта фекема Embraer ERJ-190AR (заводской номер 19000630) хиннад ши General Electric CF34-10E5 яха мотор боалаш, 2013-ча шера хьадаь хиннад[8][9].

Хатар хилалехь дукха ха йоацаш ха яьккхай цо Баку аэропорте Ӏооттадаь латташ: 2023-ча шера оагӀой бетта 25-ча денгара 2024-ча шера ардара бетта 19-ча денга кхаччалца[8].

Экипажи пассажираши

[тоаде | тоаде чура]

Экип́ажа лоаттам[10]:

  1. Кшнякин Игорь
  2. Кальянинов Александр
  3. Алиева Хокума
  4. Асадов Зульфугар
  5. Рагимли Айдан

«ГӀозлой фенаькъаша» 62 пассажири экипажа 5 доакъашхои волаш листам кепатехаб[11][12], царех 16 РФ бӀорахой хиннаб, 42 — ГӀозлойчен бӀорахойи, 6 — ГӀазакхстанехьен бӀорахойи, 3 — ГӀиргӀизстанехьен бӀорахойи хиннаб. Еррига экипаж ГӀозлойчен бӀорахоех лаьттай[6].

Хинначун аргӀа

[тоаде | тоаде чура]

ОагӀой бетта 25-ча дийнахьа UTC-х 03:55 даьннача хана фекема Алиев Гейдара халкъашта юкъерча фекоара ара а даьнна Шолжа-ГӀалан фекоа додаш хиннад[9]. Цу Ӏурра Шолжа-ГӀала́ йисте Россе ПВО украинхой БПЛА юхатохаш хиннай[13]. Цигара фекема Махача-Кхаьле дӀахьожадаьд[14], Ӏаьдало хьаяхачох, дохк бахьан долаш даьд из, амма дар дийцача, хоамбоаржабархоша беспилотникаш тӀакхетар бахьан долаш хиннад из[13]. UTC ханах 06:07 минот яьннача хана Къаспий форда тӀа долаш[15], фекеман экипажа 7700 сигнал дӀахийцай (чоалхане хьал яхилга да из)[9][16], цул тӀехьагӀа командира Актау йоаллача сов аэропорте ваха лаьрхӀад[14]. Аварийная посадка выполнялась в режиме direct mode[17]. МСК ханах 9:28 минот яьннача хана лохача лакхалагӀа бата Ӏо а яхийта додаш хинна фекема лаьттах кхийттад аэропорта ВПП-нна юхе[9]. Хатар хиннача 150 кӀалхаравоаккхари 45 техникан цхьоаллеи хиннай къахьегаши[18].

ГӀазакхстанехьен президент волча Токаев Касым-Жомарта а[19], Сербе президент волча Вучич Александра а[20], Пакистана премьер-министр волча Шариф Шахбаза а[21], ГӀиргӀизойчен президент волча Садыр Джапарова а[22], Эрсечен президент волча Владимир Путина а[23], Туркехьен президент волча Реджеп Тайип ЭрдогӀана а[24], КӀайэрсечен президент волча Александр Лукашенкос а[25], Молдаве президент волча Майя Сандус а[26], иштта СШАи, Йоккхача Британеи[27], Фаьренгехьени[28] къаьша а, Гуржехьени[29], Руманеи[30] МИДаш а ГӀозлой мехкага кодам бийцаб фекемаца хинна хатар бахьан долаш. ГӀозлой мехка оагӀой бетта 26-гӀа ди Ӏаьржа ди долаш кхайкадаь хиннада[31][32][33][34][35].

Хатар бахьан долаш Эрсече хьава везаш хинна ГӀозлойчен президент Алиев Ильхам хьа ца воагӀаш Ӏийннав. Эрсечено МЧС фекема ӀотӀадахийта хиннад хатар хиннача[36]. «ГӀозлой Фенаькъаша» Баку — Шолжа-ГӀала — Баку яхаш йолеи Баку — Махача-Кхала — Баку яхаш йолеи рейсаш соцаяь хиннай тохкам чакхбаллалца[37], иштта кхыча мехкаша а цхьан бетта соцаяь хиннай цхьаццайола рейсаш.

Бахьанаш

[тоаде | тоаде чура]

Фекема чукхийттача бахьаний эршех да — фекема оалхазарий жутаца вӀашкакхетари, фекема тӀара кислородацара баллон эккхари, технически меттахьа цахилар. Из хиннад юххьанцара кхайкадеш хиннар а[38][13]. Амма тӀехьагӀа Къулбаседа Кавказе украинхой техникан тӀахьелхар хиннилга тӀаийцад Эрсечено а, ГӀозлойче раьза хиннаяц цар из тӀаэцар ишттал гаьнадаьккха.

Белгалдаккхар

[тоаде | тоаде чура]
  1. Березин, Иван Летевший из Азербайджана в Грозный самолет рухнул в аэропорту Актау (ru-RU). Главный Региональный (25 оагӀой 2024).
  2. Пассажирский самолёт рухнул в аэропорту Актау (эрс.). Orda.kz (25 оагӀой 2024).
  3. Самолет, летевший из Баку в Грозный, упал в аэропорту Актау - Газета.Ru | Новости (эрс.). Газета.Ru (25 оагӀой 2024).
  4. Автор. Летевший из Баку в Грозный пассажирский самолет упал близ Актау (эрс.), Радио Азаттык (25 оагӀой 2024).
  5. tengrinews.kz Крушение самолета Azerbaijan Airlines близ Актау: online-трансляция (эрс.). Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz (25 оагӀой 2024).
  6. 1 2 Информация пресс-службы. www.azal.az.
  7. Крушение самолета Azerbaijan Airlines близ Актау: online-трансляция (эрс.). Tengrinews (25 оагӀой 2024).
  8. 1 2 4K-AZ65 AZAL Azerbaijan Airlines Embraer ERJ-190AR (ERJ-190-100 IGW) (ингл.). www.planespotters.net (25 December 2024).
  9. 1 2 3 4 Ranter, Harro Accident Embraer ERJ-190AR 4K-AZ65, Wednesday 25 December 2024. asn.flightsafety.org.
  10. Крушение пассажирского самолета Баку — Грозный. Главное (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  11. Azerbaijan Airlines опубликовала список пассажиров разбившегося самолета (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  12. Крушение самолета близ Актау: обнародован полный список пассажиров (эрс.). NUR.KZ (25 оагӀой 2024).
  13. 1 2 3 На обшивке рухнувшего в Актау Embraer видны следы, похожие на повреждения от поражающих элементов ракеты Где могла произойти атака на самолет? Это российская ПВО? Объясняем коротко (эрс.). Meduza.
  14. 1 2 Власти объяснили, как летевший в Чечню самолет оказался в Казахстане (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  15. Flightradar24 Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map (ингл.). Flightradar24.
  16. tengrinews.kz Что известно об упавшем самолете близ Актау (эрс.). Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz (25 оагӀой 2024).
  17. Самолет AZAL готовился к посадке в режиме direct mode после отказа системы управления (эрс.). Интерфакс (25 оагӀой 2024).
  18. На борту потерпевшего крушение в Актау самолета мог взорваться баллон (эрс.). Tourdom.ru.
  19. tengrinews.kz Токаев выразил соболезнования в связи с крушением самолета в Актау (эрс.). Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz (25 оагӀой 2024).
  20. Serbian President extends condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  21. Pakistani Prime Minister Shahbaz Sharif expresses condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  22. Sadyr Japarov expresses condolences to Ilham Aliyev over plane crash in Aktau (ингл.). Report News Agency (25 December 2024).
  23. Путин выразил соболезнования Алиеву из-за авиакатастрофы в Актау (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  24. Turkish President Recep Tayyip Erdogan offers condolences following Azerbaijan Airlines plane crash in Aktau (ингл.). Apa.az.
  25. Соболезнование Президенту Азербайджана Ильхаму Алиеву
  26. Президент Молдовы выразила соболезнования в связи с авиакатастрофой AZAL в Казахстане (эрс.). Информационное Агентство Репорт (25 оагӀой 2024).
  27. ABŞ və Böyük Britaniya səfirlikləri təyyarə qəzası ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib (гӀозл.). Apa.az.
  28. French Embassy in Azerbaijan expresses condolences over plane crash in Aktau (ингл.). Report News Agency (25 December 2024).
  29. Georgian MFA expresses condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  30. Romanian FM expresses condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  31. В Азербайджане объявлен траур в связи с крушением самолета в Актау (эрс.). Meduza.
  32. В Азербайджане объявили 26 декабря днем траура после крушения самолета (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  33. В Азербайджане 26 декабря объявлен траур в связи с крушением самолета (эрс.). Коммерсантъ (25 оагӀой 2024).
  34. Алиев объявил 26 декабря днем траура в Азербайджане (эрс.). Lenta.RU.
  35. 26 декабря в Азербайджане объявили траур (эрс.). Казинформ (25 оагӀой 2024).
  36. Путин заявил, что к месту авиакатастрофы в Актау вылетает борт МЧС РФ (эрс.). Интерфакс (25 оагӀой 2024).
  37. Авиакомпания AZAL приостановила рейсы из Баку в Грозный и Махачкалу, Интерфакс (25 оагӀой 2024).
  38. Крушение самолёта, летевшего из Баку в Грозный. Что известно (эрс.), Радио Свобода (25 оагӀой 2024).

Хьажа иштта

[тоаде | тоаде чура]

ТӀатожвамаш

[тоаде | тоаде чура]

Ло:Авиационные происшествия 2024 года

  1. Дешаш белгалдахара гӀалат Неверный тег <ref>; для сносок :5 не указан текст