Чулоацамага гӀó

Шолжа-ГӀала—Баку фекема чукхетар

Википеди материал

Ло:Авиакатастрофа Шолжа-ГӀала—Баку фекема чукхетар, е Актау йисте Embraer E190 хатар (да) (эрс: Катастрофа Embraer E190 под Актау) — 2024-ча шера оагӀой бетта 25-ча дийнахьа хинна фекемацара хатар да[1].

«ГӀозлой фенаькъий» Embraer E190 яха фекема № 8243 йола пассажирий рейс ийца Бакура Шолжа-ГӀала тӀа додаш хиннад[2]. Фекема Актау дӀахьожадаь хиннад: Ӏаьдало хьаяхачох, Шолжа-ГӀала тӀа йоачан хилар бахьан долаши, хоамбоаржабархоша хьаяхачох, Шолжа-ГӀала тӀа БПЛА тӀахецар бахьан долаш. Актаун тӀакхоачаш аэропорта тӀа гӀолла ши го а баьккха[3][4], хьалгӀеттача-Ӏохоадеча оаса́ йисте чу а кхийтта, лотаденнад. Фекема чу вагӀаш 67 саг хиннав[5][6] (62 наькъахои 5 фекема болхлои), царех дийна 20 саг висав[7].

Чукхийтта фекема Embraer ERJ-190AR (заводской номер 19000630) хиннад ши General Electric CF34-10E5 яха мотор боалаш, 2013-ча шера хьадаь хиннад[8][9].

Хатар хилалехь дукха ха йоацаш ха яьккхай цо Баку аэропорте Ӏооттадаь латташ: 2023-ча шера оагӀой бетта 25-ча денгара 2024-ча шера ардара бетта 19-ча денга кхаччалца[8].

Экипажи пассажираши

[тоаде | тоаде чура]

Экип́ажа лоаттам[10]:

  1. Кшнякин Игорь
  2. Кальянинов Александр
  3. Алиева Хокума
  4. Асадов Зульфугар
  5. Рагимли Айдан

«ГӀозлой фенаькъаша» 62 пассажири экипажа 5 доакъашхои волаш листам кепатехаб[11][12], царех 16 РФ бӀорахой хиннаб, 42 — ГӀозлойчен бӀорахойи, 6 — ГӀазакхстанехьен бӀорахойи, 3 — ГӀиргӀизстанехьен бӀорахойи хиннаб. Еррига экипаж ГӀозлойчен бӀорахоех лаьттай[6].

Хинначун аргӀа

[тоаде | тоаде чура]

ОагӀой бетта 25-ча дийнахьа UTC-х 03:55 даьннача хана фекема Алиев Гейдара халкъашта юкъерча фекоара ара а даьнна Шолжа-ГӀалан фекоа додаш хиннад[9]. Цу Ӏурра Шолжа-ГӀала́ йисте Россе ПВО украинхой БПЛА юхатохаш хиннай[13]. Цигара фекема Махача-Кхаьле дӀахьожадаьд[14], Ӏаьдало хьаяхачох, дохк бахьан долаш даьд из, амма дар дийцача, хоамбоаржабархоша беспилотникаш тӀакхетар бахьан долаш хиннад из[13]. UTC ханах 06:07 минот яьннача хана Къаспий форда тӀа долаш[15], фекеман экипажа 7700 сигнал дӀахийцай (чоалхане хьал яхилга да из)[9][16], цул тӀехьагӀа командира Актау йоаллача сов аэропорте ваха лаьрхӀад[14]. Аварийная посадка выполнялась в режиме direct mode[17]. МСК ханах 9:28 минот яьннача хана лохача лакхалагӀа бата Ӏо а яхийта додаш хинна фекема лаьттах кхийттад аэропорта ВПП-нна юхе[9]. Хатар хиннача 150 кӀалхаравоаккхари 45 техникан цхьоаллеи хиннай къахьегаши[18].

ГӀазакхстанехьен президент волча Токаев Касым-Жомарта а[19], Сербе президент волча Вучич Александра а[20], Пакистана премьер-министр волча Шариф Шахбаза а[21], ГӀиргӀизойчен президент волча Садыр Джапарова а[22], Эрсечен президент волча Владимир Путина а[23], Туркехьен президент волча Реджеп Тайип ЭрдогӀана а[24], КӀайэрсечен президент волча Александр Лукашенкос а[25], Молдаве президент волча Майя Сандус а[26], иштта СШАи, Йоккхача Британеи[27], Фаьренгехьени[28] къаьша а, Гуржехьени[29], Руманеи[30] МИДаш а ГӀозлой мехкага кодам бийцаб фекемаца хинна хатар бахьан долаш. ГӀозлой мехка оагӀой бетта 26-гӀа ди Ӏаьржа ди долаш кхайкадаь хиннада[31][32][33][34][35].

Хатар бахьан долаш Эрсече хьава везаш хинна ГӀозлойчен президент Алиев Ильхам хьа ца воагӀаш Ӏийннав. Эрсечено МЧС фекема ӀотӀадахийта хиннад хатар хиннача[36]. «ГӀозлой Фенаькъаша» Баку — Шолжа-ГӀала — Баку яхаш йолеи Баку — Махача-Кхала — Баку яхаш йолеи рейсаш соцаяь хиннай тохкам чакхбаллалца[37], иштта кхыча мехкаша а цхьан бетта соцаяь хиннай цхьаццайола рейсаш.

Бахьанаш

[тоаде | тоаде чура]

Фекема чукхийттача бахьаний эршех да — фекема оалхазарий жутаца вӀашкакхетари, фекема тӀара кислородацара баллон эккхари, технически меттахьа цахилар. Из хиннад юххьанцара кхайкадеш хиннар а[38][13]. Амма тӀехьагӀа Къулбаседа Кавказе украинхой техникан тӀахьелхар хиннилга тӀаийцад Эрсечено а, ГӀозлойче раьза хиннаяц цар из тӀаэцар ишттал гаьнадаьккха.

Белгалдаккхар

[тоаде | тоаде чура]
  1. ↑ Березин, Иван Летевший из Азербайджана в Грозный самолет рухнул в аэропорту Актау (ru-RU). Главный Региональный (25 оагӀой 2024).
  2. ↑ Пассажирский самолёт рухнул в аэропорту Актау (эрс.). Orda.kz (25 оагӀой 2024).
  3. ↑ Самолет, летевший из Баку в Грозный, упал в аэропорту Актау - Газета.Ru | Новости (эрс.). Газета.Ru (25 оагӀой 2024).
  4. ↑ Автор. Летевший из Баку в Грозный пассажирский самолет упал близ Актау (эрс.), Радио Азаттык (25 оагӀой 2024).
  5. ↑ tengrinews.kz Крушение самолета Azerbaijan Airlines близ Актау: online-трансляция (эрс.). Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz (25 оагӀой 2024).
  6. 1 2 Информация пресс-службы. www.azal.az.
  7. ↑ Крушение самолета Azerbaijan Airlines близ Актау: online-трансляция (эрс.). Tengrinews (25 оагӀой 2024).
  8. 1 2 4K-AZ65 AZAL Azerbaijan Airlines Embraer ERJ-190AR (ERJ-190-100 IGW) (ингл.). www.planespotters.net (25 December 2024).
  9. 1 2 3 4 Ranter, Harro Accident Embraer ERJ-190AR 4K-AZ65, Wednesday 25 December 2024. asn.flightsafety.org.
  10. ↑ Крушение пассажирского самолета Баку — Грозный. Главное (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  11. ↑ Azerbaijan Airlines опубликовала список пассажиров разбившегося самолета (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  12. ↑ Крушение самолета близ Актау: обнародован полный список пассажиров (эрс.). NUR.KZ (25 оагӀой 2024).
  13. 1 2 3 На обшивке рухнувшего в Актау Embraer видны следы, похожие на повреждения от поражающих элементов ракеты Где могла произойти атака на самолет? Это российская ПВО? Объясняем коротко (эрс.). Meduza.
  14. 1 2 Власти объяснили, как летевший в Чечню самолет оказался в Казахстане (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  15. ↑ Flightradar24 Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map (ингл.). Flightradar24.
  16. ↑ tengrinews.kz Что известно об упавшем самолете близ Актау (эрс.). Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz (25 оагӀой 2024).
  17. ↑ Самолет AZAL готовился к посадке в режиме direct mode после отказа системы управления (эрс.). Интерфакс (25 оагӀой 2024).
  18. ↑ На борту потерпевшего крушение в Актау самолета мог взорваться баллон (эрс.). Tourdom.ru.
  19. ↑ tengrinews.kz Токаев выразил соболезнования в связи с крушением самолета в Актау (эрс.). Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz (25 оагӀой 2024).
  20. ↑ Serbian President extends condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  21. ↑ Pakistani Prime Minister Shahbaz Sharif expresses condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  22. ↑ Sadyr Japarov expresses condolences to Ilham Aliyev over plane crash in Aktau (ингл.). Report News Agency (25 December 2024).
  23. ↑ Путин выразил соболезнования Алиеву из-за авиакатастрофы в Актау (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  24. ↑ Turkish President Recep Tayyip Erdogan offers condolences following Azerbaijan Airlines plane crash in Aktau (ингл.). Apa.az.
  25. ↑ Соболезнование Президенту Азербайджана Ильхаму Алиеву
  26. ↑ Президент Молдовы выразила соболезнования в связи с авиакатастрофой AZAL в Казахстане (эрс.). Информационное Агентство Репорт (25 оагӀой 2024).
  27. ↑ ABŞ və Böyük Britaniya səfirlikləri təyyarə qəzası ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib (гӀозл.). Apa.az.
  28. ↑ French Embassy in Azerbaijan expresses condolences over plane crash in Aktau (ингл.). Report News Agency (25 December 2024).
  29. ↑ Georgian MFA expresses condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  30. ↑ Romanian FM expresses condolences to Azerbaijan over plane crash (ингл.). Apa.az.
  31. ↑ В Азербайджане объявлен траур в связи с крушением самолета в Актау (эрс.). Meduza.
  32. ↑ В Азербайджане объявили 26 декабря днем траура после крушения самолета (эрс.). РБК (25 оагӀой 2024).
  33. ↑ В Азербайджане 26 декабря объявлен траур в связи с крушением самолета (эрс.). Коммерсантъ (25 оагӀой 2024).
  34. ↑ Алиев объявил 26 декабря днем траура в Азербайджане (эрс.). Lenta.RU.
  35. ↑ 26 декабря в Азербайджане объявили траур (эрс.). Казинформ (25 оагӀой 2024).
  36. ↑ Путин заявил, что к месту авиакатастрофы в Актау вылетает борт МЧС РФ (эрс.). Интерфакс (25 оагӀой 2024).
  37. ↑ Авиакомпания AZAL приостановила рейсы из Баку в Грозный и Махачкалу, Интерфакс (25 оагӀой 2024).
  38. ↑ Крушение самолёта, летевшего из Баку в Грозный. Что известно (эрс.), Радио Свобода (25 оагӀой 2024).

Хьажа иштта

[тоаде | тоаде чура]

ТӀатожвамаш

[тоаде | тоаде чура]

Ло:Авиационные происшествия 2024 года

  1. ↑ Дешаш белгалдахара гӀалат Неверный тег <ref>; для сносок ":5" не указан текст