ХӀонной
| ХӀонной | |
|---|---|
| | |
| Тайпа | Фуний тоаба |
| Этноиерархия | |
| КӀалтоаба | кӀай хӀонной, хӀиранхой хӀонной |
| Юкъара хоам | |
| Мотт | хӀонной |
| Ди | тарматал |
| Дай | хӀонной |
| Паччахьалкхе | |
| ХӀонной паччахьалкхе | |
| Мехкасурт | |
|
|
|
ХӀонной[1] (яний: Ούννοι, лат: Hunni) — древний народ, сложившийся в степях Малхбоалехьарча Европан раьгӀенашка II—V-ча бӀаьшерашка этта шира къам, Юкъерча Азера даьржа да[2][3]:102 угройи сарматӀийи дӀа а кхеташ.
ХӀонной Ӏаьржача форда йисте бахача готашта тӀакхетар бахьан долаш Къамий доккха кхалхар доладеннад[4]. ХӀонной ширача йоазонхой балхашка (Аммиан Марцеллин, Приск, Иордан, кхыбараш), германхой багахбувцамгахьа а (Нибелунгех дола илли, ЙоккхагӀйола Эдда).
Аттила урхалдеш хиннача хана (434—453) Панноне юкъ а йолаш хинна хӀонной цхьанкхетар максимально даьржа хиннад Рейна тӀа бургундий паччахьалкхе а эшаеш (435), Румой имперенна духьала хила кийча а йолаш. Аттила 453-ча шера веннача хана хӀонной паччахьалкхе ехай хӀонной керда хьатӀаухача йорт еттача къамашца дӀа а увш.
Юкъерча бӀаьшерий жӀаргахой товшхалгахьа хӀонной «гӀелал яхьаш къиза нах», «товшхал йохаеш дола къам» аьнна бовза баьнна хиннаб[5].
Белгалдаккхар
[тоаде | тоаде чура]- ↑ Эрсий-гӀалгӀай дошлорг, Коазой Нурдин.
- ↑ Гавритухин И. О. Гунны // БРЭ. Т. 8. — М., 2007. — С. 160.
- ↑ (PDF) Chase-Dunn, Christopher and Thomas D. Hall. 2011. «East — West in World-Systems Evolution.» Pp. 92-119 in Andre Gunder Frank and Global Development: Visions,…
- ↑ Castrén & Pietilä-Castrén 2000. s. 223
- ↑ Гавритухин, 2023.
Литература
[тоаде | тоаде чура]- Кодзоев Н. Д. Русско-ингушский словарь / Ред. Р. Р. Хайрова, к. филол. н.; рец. З. Х. Киева, д. филол. н. — Справочно-энциклопедическое издание. — Ростов-на-Дону: Типография «Лаки Пак», 2021. — 656 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-906785-55-8.
- Гу́нны / И. О. Гавритухин // Григорьев — Динамика. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2007. — С. 160. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—, т. 8). — ISBN 978-5-85270-338-5.
- Гунны / И. О. Гавритухин // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—.