Фуртовгера хурхал
| Фуртоугера хурхал | |
|---|---|
| эрс. Фуртоугский водопад | |
 | |
| Экамаш | |
| Лакхал | 12 м |
| Шерал | 5 м |
| Дола моттиг | |
| 42°50′48″ с. ш. 44°40′00″ в. д.HGЯO | |
| Дода хий | Ӏарамхий |
| Россе Федерацен субъект | ГӀалгӀайче |
| Район | ЖӀайраха шахьар |
Фуртоугера хурхал (эрс: Фурто́угский водопад имени Д. И. Менделеева) — ГӀалгӀай Мехка ЖӀайраха шахьаре доалла хурхал. Из доаллача моттигах Хурхалче оал. Доккхалах шоллагӀа дола хурхал да ГӀалгӀайче Аьга чӀожерча хурхала тӀехьа. 12 метр лакха да из. Форда тӀехе тӀара лакхал 1380 м я.
Кистий чӀож йолалуча доалл Фуртовгера хурхал ЖӀайраха шахьаре, Маьтлоама лохе, Фуртовгал хьалмагӀаваьлча 1 км лакхагӀа. ЗӀилбухен-малхбузехьа шахьара юкъ йола ЖӀайрах улл. Фуртовгера хурхал хьахул Гӏалгӏай-чӀожа хий яхача додача хих, из ше лаьтта кӀалхарча хитоатолех а, дашаш ӀодоагӀача хих а хьахул.
Тархьар
[тоаде | тоаде чура]Хурхалче фуртовгахоша жа-доахана хий меладеш а хиннад, цига бераш лувчаш хиннад[1].
1880 шера кӀимарса бетта Фуртоугера хурхал долча вена хиннав геологе экспедицен керте а латташ хинна цӀихеза эрсий Ӏилманхо Д. И. Менделеев. Мехкадаьтта даккхара а из кийчдеш чакхдаккхара а гӀулакх тохкаш Ӏилманхо Кавказе ихав.
Ишта, цкъа цу гӀулакха венача хана цун Ӏами а новкъост а волаш, паччахьалкхен гӀулакх деш хиннача, воккхагӀа волча хьехамчо Оахаранаькъан СаӀадала тӀаийца хиннав из Фуртоуге[2].
ГӀалгӀай Республика ди дездеча дийнахьа Оахаранаькъан тайпан наха а ГӀалгӀай Мехка ЖӀайраха шахьара администраце а Фуртовга администраце а соцам баьб хурхал юхе Д. И. Менделеева хетадаь мемориальни улг оттаде а цун хьамарагӀа хурхалах цӀи тилла а. Цу хана денз Фуртоугера хурхал Д. И. Менделеева цӀерагӀа да[3].
Хьажа иштта
[тоаде | тоаде чура]Белгалдаккхар
[тоаде | тоаде чура]- ↑ Хьоашаланаькъан, 1989, оа. 14.
- ↑ Информационно-аналитический портал «Магас.Ру». Водопад в горном ингушском селении Фуртоуг назвали в честь русского ученого-химика Д.И. Менделеева (эрс.). magas.ru (тӀакхача вӀаштехьа доаца тӀатовжам — тархьар). ТӀеххьара техка хиннад укх дийнахьа: 13.02.2017. Архиве диллад 2017 шера саькура 14 дийнахьа.
- ↑ Министерство культуры Московской области. В Ингушетии почтили память великого русского ученого Д.И. Менделеева (эрс.). mk.mosreg.ru (тӀакхача вӀаштехьа доаца тӀатовжам — тархьар). ТӀеххьара техка хиннад укх дийнахьа: 23.02.2017. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура укх дийнахьа: 23.02.2017.
ТӀатовжамаш
[тоаде | тоаде чура]- Интернет-портал «Открытый Кавказ». Фуртоугский водопад (эрс.). openkavkaz.com. ТӀеххьара техка хиннад укх дийнахьа: 13.02.2017.
- Хьоашаланаькъан Ӏаьла. Фуртоги Эзмии (inh) // СелаӀад : журнал. — 1989. — оагӀой 15 дийнахьа.
| Дода хиш | |
|---|---|
| Хьарсамаш | |
| Хурхалаш | |
| Ӏамарч (Ӏалама, саго куцала́ е хий гулде хьадаь) | |
