Чулоацамага гӀó

Тийрка советий республика

Википеди материал
РСФСР лоаттаме йола автономи
Терская советская республика
Красный флаг
Красный флаг
Девиз: «Пролетарии всех стран, соединяйтесь!»
Гимн: «Интернационал»
Файл:Internationale-rus.ogg
Терская советская республика на карте подписана, как Terek SR
Терская советская республика на карте подписана, как Terek SR
 
 
1918-ча шера тушола бетта 17-ча дийнахьа  1919-ча шера саькура бутта
НанагӀала Пятигорск
Буро
Официальни мотт эрсий мотт
Кулгалдара кеп Советий республика

Тийрка сове́тий респу́блика (эрс: Те́рская сове́тская респу́блика) — РСФСР лоаттаме Россе импере Тийрка область хиннача хьаяь республика. Республика 1918-ча шера тушола беттагара 1919-ча шера саькура беттага кхаччалца лаьттай. НанагӀала цкъарчоа Пятигорск хиннай, цул тӀехьагӀа Буро хиннай.

Тийрка халкъа совета тхьамада Е. С. Боданов хиннав, СНК тхьамада — С. Г. Буачидзе яха большевик хиннав, тӀаккха из 1918-ча шера аьтинга бетта 20-ча дийнахьа венначул тӀехьагӀа — аьрда эсер хинна Ю. Г. Пашковский[1]; къахьегама министр Яков Маршак хиннав,[2] кхачан нарком Элердов Иосиф хиннав[3]. 1918-ча шера маьцхали бетта Юрий Пашковский вийннав, цудухьа СНК керте[4] большевик хинна Ф. Х. Булле эттав[5].

1918-ча шера наджгоанцхой бетта 25-ча дийнахьа Маздаке Тийрка къамай I-ра съезд дӀайихьай. Съезд дӀаяхьарца ловш хиннар да къамашта юкъера довнаш совцадари, политике этта йоссе хьалйизари. Цкъарчоа большевикий амал съезде керттера хиннадац, бакъда цхьабола доакъашхой большевикий оагӀув хьаллаьцача этта хьал меттадоагӀаргда аьнна хеташ хиннаб. Хержа́ча Халкъа совета тхьамадалла аьрда эсер хинна Ю. Г. Пашковский оттваьв.

Тийрка Советий Республика 1918-ча шера тушола бетта 1-ча дийнахьа кхайкаяьй Пятигорске дӀайихьача Тийрка къамай II-ча съезде, цу кхетача 220 викало дакъа лаьца хиннад[6]. Съездо большевикий Совнарком хьаллаьцай. Тийрка областа халкъа совети, Тийрка совнаркоми хержай цига. Совете викалал къаман принципагӀа хьалхадоахаш хиннад. ГӀазкхашта духьала законаш тӀаийца хиннад цо гӀазкхий тӀема вӀашагӀтохамаш дӀа а хецаш, цар лаьтташ хьа а доахаш хинна.

Тийрка къамай III-гӀа съезд 1918-ча шера маьтсела 22-29-ча деношка Шолжа-ГӀалий тӀа хиннай. Цу тӀа Шолжа отдела Тийрка тӀарча гӀазкхашкара лаьтташ хьа а даьха, республикан бӀорахошта дӀадала лаьрхӀад. Съезде яь ваӀад кхоачашъярах Тийрка гӀовттам хиннаб.

1918-ча шера кӀимарса бетта Тийрка къамай IV-гӀа съезд йодача хана гӀазкхаша низагӀа Тийрка областа доккхагӀа дола дакъа хьадаьккхад. 1918-ча шера кӀимарса беттагара денз Дакъастен Советий Республикан лоаттаме хиннай[7][8].

Литература

[тоаде | тоаде чура]

Духаев А. И., Инуркаева Л. Д., Орсаханов А. Р., Ченчиева М. Х. Чеченская автономная область. — Грозный: Архивное управление Правительства ЧР, 2022. — 303 с. 1000 экз. ISBN 978-5-906053-22-0.

Белгалдаккхар

[тоаде | тоаде чура]
  1. Павел Полян. Коса и камень: конфликтный этнос в крепчающих объятиях Советской власти Архиве диллад 2020 шера тов 20 дийнахьа. // Звезда. 2007, № 12
  2. Hans-Werner Sinn «Please Bring me the New York Times».
  3. Владимир Генис - Неверные слуги режима: Первые советские невозвращенцы (1920–1933). Книга вторая Год: 2012 ISBN:978-5-98585-084-0 Стр. 374
  4. Парамонов О. Денежные знаки Терской Республики. Архиве диллад 2008 шера ардара 5 дийнахьа.
  5. В 1918 году Ф. Х. Булле прибыл в Кисловодск, чтобы получить с буржуазии города контрибуцию в размере 30 миллионов рублей. См. Два века у Кислых Вод — Краткая летопись города Кисловодска (часть 16). Архиве диллад 2016 шера тушола 4 дийнахьа.
  6. Административно-территориальное устройство Ставрополья с конца XVIII века по 1920 год. Справочник / Комитет Ставропольского края по делам архивов. Государственный архив Ставропольского края. – Ставрополь, 2008. – 400 с.. Архиве диллад 2023 шера саькура 26 дийнахьа.
  7. Духаев и др., 2022, оа. 9.
  8. [www.hrono.ru/organ/terskaya_sr.html Терская советская республика].

ТӀатовжамаш

[тоаде | тоаде чура]

Ло:Упразднённые советские республики Ло:Спам-ссылки