Лаьтта

Кечал я укхазара: Википеди
Дехьавала укхаза: навигаци, лахар
Лаьтта

Лáьтта (эрс: Земля́, ингал: Earth) — кхоалагIа дуне да Малхагара. Боарамах лаьрхIача из пхелагIа да Маьлха коа долча дуненашта юкъе. Эрсий меттала цох наггахьа оал Мир, Голубая планета[1][2][3], иштта наггахьа Терра (лат: Terra). Сага йовзаш, шийна тIа дийнаташ долаш цаI мара йоаца Айлама хIама я.

Iилмо хьагойт Лаьтта хьахинналга гаргга 4,54 миллиард шу хьалха[4][5][6][7], кхы дуккха ца говш хьахиннад цун цаI мара доаца новкъар — Бутт. Вáхар Лаьтта тIа хьахиннад иштта гаргга 4,54 миллиард шу хьалха.

Цу хана денз Лаьттан биотIéхар-Iанаро лоадаме хийцад тIéхар-Iи а, кхыдола абиотически фактораш а. Цар таро хилийтар аэробни дийнаташ дуккхахилара а, озона тIоа (озоновый слой) хьахилара а. Цу тIайво Лаьттан магнитни пóлеца цхьанна низ лаьгIбу вáхара зен йолча маьлха радиацен.

Лаьттан тIехен гаргга 70,8 % дIалоац Дунен океано[8], йихедисса тIехен дáкъа дIалоац гIараши гIайренаши. ГIараш (материкаш) тIа да дóда хиши, Iáмаши, лаьтта кIалхара хиши, шанаши. Дунен океанаца цхьанна цар лоаттаю хинтIехар-Iи.

ТIатовжам[нийсде | нийсъе вики-текст]

  1. ru:European Space Agency. Exploring the Water Cycle of the 'Blue Planet': The Soil Moisture and Ocean Salinity (SMOS) mission // ESA Bulletin. С. 6–15
  2. Лебедев Л., Лукьянов Б., Романов А. Сыны голубой планеты. Издательство политической литературы. 1971. С. 328
  3. Герман Титов. Голубая моя планета. Воениздат, 1973. С. 240
  4. Dalrymple, G. Brent. The Age of the Earth. — California: Stanford University Press, 1994. — ISBN 0-8047-1569-6.
  5. Newman, William L. Age of the Earth. Publications Services, USGS (9 Баьцамеа 2007). ТIехьара хьажар хиннад 20 Михий 2007. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 19 Чан-тар 2013.
  6. Dalrymple, G. Brent (2001). «The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved». Geological Society, London, Special Publications 190 (1): 205–221. DOI:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14. Bibcode2001GSLSP.190..205D.
  7. Stassen, Chris. The Age of the Earth. TalkOrigins Archive (10 Михий 2005). ТIехьара хьажар хиннад 30 Чан-тар 2008. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 8 Мяцхали 2012.
  8. "Femto"