Гадаборшакъонгий-Юрт

Гадаборшакъонгий-Юрт
	Юрт
Гадаборшакъонгий-Юрт
	Гадаборшакъонгий-Юрт
	эрс: Гадаборшево, Куртат; хӀир. Куырттат
	43°05′33″ с. ш. 44°44′44″ в. д.HGЯO
Паччахьалкхе	Россе Федераци
Федерацен субъект	ХӀирийче
Муниципальни шахьар	ГӀалме
Юрта хьисапе моттиг	Гадаборшакъонгий-Юрта
Дá	Хазанаькъан Хьамзата ИбрахӀим
Тархьари географии
Хьалхара хьоахаяр	1861 шу
ХьалхагӀа хинна цӀераш	1880 кхачч. — Промежуточная; 1944 кхачч. — Гадаборшево;
Лакхал	612 м
Ӏалама лоаттам	гӀаьххьа
Сахьата оаса	UTC+3:00
Бахархой
Бахархой	↗3183 саг (2010)
Къамаш	гӀалгӀай, хӀирий
Динаш	бусалба, православхой
Паччахьалкхен мотт	хӀирий, эрсий
Дагарга идентификатораш
Телефоний код	+7 86738
Пошта индекс	363101
Код ОКАТО	90240840001
	{{{ингушское название}}} Москоа {{{ингушское название}}} 0 {{{ингушское название}}}

Гадаборшакъонгий-Юрт, е Гадаборша-Юрт (эрс: Куртат, Гадаборшево, хӀир. Куырттат) — ГӀалме шахьаре ула юрт.

«Гадаборшакъонгий-Юрта юрта хьисапе моттиг» яхача муниципальни кхоллама административни юкъ я.

ЦӀи

Юрт гӀалгӀай меттала Гадаборшакъонгий-Юрт^[2] (Гадаборшкъонгий-Юрт^[3]) яхаш я, иштта Гадаборша-Юрт (Гадаборш-Юрт^[4]) а оал. ЦӀи юрт йилла́ча гадаборшакъонгашца ювзаенна я.

ХӀирий меттала юрт Куырттат яхаш я, Куртатерча чӀожерча хӀирий юкъарлон цӀерагӀа.

Эрсий меттала цкъарчоа гӀалгӀай цӀерага хьежжа́ Гадаборшево, е Гадаборш-Юрт яхаш хиннай, цул тӀехьагӀа Куртат^[3] аьнна яха йолаеннай^[4].

Географи

Юрт ул ГӀалме шахьара малхбоалехьа, ГӀалме аьтта берда тӀа, шахьара юкъ йолча Шолхех гӀинбухехьа 4 км гаьнеи Бурох гӀинбухен-малхбоалехьа 9 км гаьнеи.

ЗӀилбухехьа Гадаборшакъонгий-Юрта доазув да ГӀалгӀай-Юртацеи, ЖӀайрхой-Юртацеи, дӀахо Шолжа-Юртацеи, малхбузехьа да Яндакъонгий-Юртаца, гӀинбухен-малхбузехьа да Цхьорой-Юртаца.

Тархьар

1861-ча шера дӀакхолхабаьча та́на́ тӀарча гӀазкхаша ГӀалме аьтта берда тӀа Промежуточная яха станица йилла. 1880-ча шера гӀазкхий Шолжа тӀарча чӀоагӀалений зӀанара тӀа дӀакхолха а баь, станица гӀалгӀашта йита хиннай.

Цу хана цига хьахиннад хутор Гадаборшево оалаш дола отар, цох Гадаборшакъонгий-Юрт хьахиннай 1890-ча шера эрсий меттала Гадаборш-Юрт (Гадаборшево) а оалаш^[5]. Из цӀи юрта я цига хайша́раш Гадаборша-ЦӀенгара гадаборшакъонгаш хилар бахьан долаш^[6]

1944-ча шера гӀалгӀай мехках а баьха Сталина амарца Нохч-ГӀалгӀай АССР йохаяьча хана, 1944-ча шера маьтсела бетта 24-ча дийнахь № 621/1 йолча чӀоагӀамца Гадаборшакъонгий-Юрт ХӀирий АССРа доалахь дӀаеннай Куртат аьнна цӀи а хувцаш.

Бахархой

Бахача наьх дукхал
1926^[7]	2002^[8]	2010^[1]
482	↗2679	↗3183

Къамашцара лоаттам

2010-ча шера ерригроссе хьисап деш нах дӀаязбарах^[9].

Къам	Дукхал, саг	Да́къа (берригача бахархоех), %
гӀалгӀай	2 442	76,7 %
хӀирий	705	22,2 %
кхыбараш	36	1,1 %
всего	3 183	100 %

Достопримечательносташ

2007-ча шера хьалдетта маьждиг
Сталина́ де́гӀа́ сийленг.

Белгалдаккхар

1 2 Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений и населённых пунктов
↑ ГӀалгӀай-эрсийи эрсий-гӀалгӀайи терминий дошлорг, 2016.
1 2 Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.
1 2 3 Куркиев, 2002.
↑ Н.Яковлев. Ингуши. М.1925. С.7.
↑ Список населённых пунктов по Ингушской АО, составленный по материалам Всесоюзной переписи населения 1926 года. — Владикавказ, 1927. С. 8. ^[4]
↑ Список населенных мест Ингушской автономной области составленный по материалам всесоюзной переписи 1926 г.
↑ Коряков Ю. Б. Этно-языковой состав населённых пунктов России : [арх. 17 лайчилла 2020] : база данных. — 2016.
↑ Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура укх дийнахьа: 19.08.2013. Архиве диллад 2016 шера тушола 5 дийнахьа.

Литература

Дошлоргаш

ГӀалгӀай-эрсийи эрсий-гӀалгӀайи терминий дошлорг = Ингушско-русский и русско-ингушский словарь терминов / Сост. Н. М. Барахоева, Н. Д. Кодзоев, Б. А. Хайров. Отв. ред.: д. филол. н. проф. Н. М. Барахоева. Реценз.: д. п. н. Т. В. Жеребило, д. филол. н М. М. Султыгова; Ингушский научно-исследовательский институт гуманитарных наук им. Ч. Э. Ахриева. — Магас, Нальчик : Тетраграф, 2016. — 618 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-00066-096-6.

Ӏилман балхаш

А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии (эрс.) // Литературная Ингушетия : журнал. — 2002. — № 2 (20). — С. 102—108.
С. Арчаков. Мишта язъю вай юртий цӀераш? (inh) // Сердало : газет. — 2017. — саькура 9 дийнахьа (№ 17 (11753)). — С. 3.

[2010L-1] 1 2 Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений и населённых пунктов

[_449a61f2817801f3-2] ГӀалгӀай-эрсийи эрсий-гӀалгӀайи терминий дошлорг, 2016.

[_60a65b2f0fb22744-3] 1 2 Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.

[_289a4e576dd19075-4] 1 2 3 Куркиев, 2002.

[5] Н.Яковлев. Ингуши. М.1925. С.7.

[6] Список населённых пунктов по Ингушской АО, составленный по материалам Всесоюзной переписи населения 1926 года. — Владикавказ, 1927. С. 8. ^[4]

[1926BB-7] Список населенных мест Ингушской автономной области составленный по материалам всесоюзной переписи 1926 г.

[2002Z-8] Коряков Ю. Б. Этно-языковой состав населённых пунктов России : [арх. 17 лайчилла 2020] : база данных. — 2016.

[9] Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура укх дийнахьа: 19.08.2013. Архиве диллад 2016 шера тушола 5 дийнахьа.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]