Кавказера раса
1 % кӀезигагӀа,
1 — 19 %,
20 — 49 %,
50 — 79 %,
80 — 100 %
Кавка́зера ра́са (эрс: Кавказская раса[1]), таханарча дийнахьа дукхагӀа лелаю цӀи Европео́идий ра́са я (Европео́идная ра́са); кхы а оал Евразера раса (еврази́йская раса[2][3]) — Европеи, Гаргарча Азеи, Къулбаседа Африкеи Сийлахь-Доккхий географе хьаделларий зама кхаччалца яьржа раса.
«Кавказера раса» (лат: Varietas Caucasia, ингал: «Caucasian race») яха термин белгалъяьр ва цӀихеза немций Ӏилманхо — Иоганн Фридрих Блуменбах. Цун хетар «Кавказ — адамле хьадаьнна моттиг» я. Кавказе дахаш дола къамаш цӀийца эггара цӀенагӀа да аьнна яздаьд цо. Таханарча дийнахьа Caucasian яха термин ингалсий метта дӀачӀоагӀъеннай цу расах бола нах белгалбоахаш (масала, IAFD база чу) .
Европеоидаш иштта бахаш ба ЗӀилбухрча Азе доккхагӀча даькъе (Пакистане, Къулбаседа ХӀиндийче, Бангладеше), иштта цхьандаькъе Юкъерча Азен оазисашка. ТӀехьагӀа европеоидаш шерра дӀахьахайшаб ГӀинбухерча Америкеи ЗӀилбухерча Америкеи, ЗӀилбухерча Африкеи Австралеи[4].
Кавказера раса, е вешта аьлча, Европеоидни раса, эггара дукхагӀа нах чулоаца раса я Лаьтта тӀа (дунен охлой 40 % гаргга)[5].
- КӀалтоабаш
Европеодий расо массехк тоабаш чулоац: Малхбузерча, Юкъерча, ЗӀилбухерча Европеи, Къулбаседа Африкеи:
Терминий тархьар
[тоаде | тоаде чура]Европеоидий раса
[тоаде | тоаде чура]«Европеоид» (ингал: Europoid яха Ӏилман термин[6], нем. Europide[7]) хьахиннай «европахо» яха доши «тара» яха маӀан дола «-оид» яха суффикси цхьантохарца.
Кавказоидий раса
[тоаде | тоаде чура]«Кавказера раса» (лат: Varietas Caucasia, ингал: «Caucasian race») яха термин белгалъяьр ва цӀихеза немций Ӏилманхо — Иоганн Фридрих Блуменбах. Цун хетар «Кавказ — адамле хьадаьнна моттиг» я. Кавказе дахаш дола къамаш цӀийца эггара цӀенагӀа да аьнна яздаьд цо[8][9]. Таханарча дийнахьа Caucasian яха термин ингалсий метта дӀачӀоагӀъеннай цу расах бола нах белгалбоахаш (масала, IAFD база чу).
Таханарча Ӏилмано юхато́х Блубенбаха гипотеза («эстетикацара» критереш тӀа йилла́ йола). Адамле хьахинна моттиг Кавказера а йоацаш Африке хьахиннад яхаш да хӀанзара Ӏилма.
Лаьттан Юкъерча форда раса
[тоаде | тоаде чура]XIX-ча бӀаьшера каст-каста хулаш дола вӀашагӀъэ́дар-тувладар хилар цахилийта Ф. Мюллера кхыйола термин хьийхай — «Лаьттан Юкъерча форда раса» (нем. Mittelländische Rasse), цу расах дола къамаш дегӀадаьхка́д Лаьттан Юкъерча фордйисте. Из термин кот а яьнна массаболча этнологаш аллал лелаеш хиннай массане XIX бӀаьшу чакхдоалаш Блуменбаха термин Ӏилман балхашка лела ца яллал, амма хӀанз «Лаьттан Юкъерча форда раса» яха термин европеоидий раса́ юкъе йодаш йолча[10].
Белгалдаккхар
[тоаде | тоаде чура]- ↑ ЕВРОПЕО́ИДНАЯ РА́СА / А. П. Пестряков // Динамика атмосферы — Железнодорожный узел. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2007. — С. 565-566. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—, т. 9). — ISBN 978-5-85270-339-2.
- ↑ Европеоидная раса. // Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия 1969—1978
- ↑ Раса Европеоидная. // Большой медицинский словарь
- ↑ Кавказера раса // Доккха советий энциклопеди : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- ↑ Глушкова В. Г., Симагин Ю. А. Демография.
- ↑ Поиск книг по базе Google Книги (тӀакхача вӀаштехьа доаца тӀатовжам — тархьар).
- ↑ Поиск книг по базе Google Книги (тӀакхача вӀаштехьа доаца тӀатовжам — тархьар).
- ↑ Johann Friederich Blumenbach. Biographical details are in Charles Coulston Gillispie // Dictionary of Scientific Biography, 1970:203f s.v.
- ↑ Johann Friedrich Blumenbach. The anthropological treatises of Johann Friedrich Blumenbach, translated by Thomas Bendyshe. 1865. November 2, 2006
- ↑ БСЭ. Статья «Средиземноморская раса» (тӀакхача вӀаштехьа доаца тӀатовжам — тархьар). Архиве диллад 2016 шера маьтсела 30 дийнахьа.