Доакъашхо:Тоадархо/Чуранаькъан Мухьмада Рамазан
| Чуранаькъан Мухьмада Рамазан | |
|---|---|
| эрс: Цуров Рамзан Магомедович | |
 «Базоркины: время и судьбы» яхача кинашка презентаци еча Рамазанах даьккха сурт, 2012 | |
| Ваь таьрахь | 8 наджгоанцхой 1966 (60 шу) |
| Ваь моттиг | ЖӀайрах, Нохч-ГӀалгӀай АССР, РСФСР, СССР |
| БӀорахол |
 СССР →  Россе Федераци |
| Леладу гӀулакх | |
| Жанр | лирика |
| Кхолламий мотт | гӀалгӀай, эрсий |
| Дебют | 1980 ш. |
Чуранаькъан Мухьмада Рамазан (эрс: Цуров Рамзан Магомедович; ) — гӀалгӀай советий Эрсечени оазархо, таржамхо. ГӀалгӀайчен официальни гимн язъяьр. «ГӀалгӀай Мехка дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло» яха цӀи йолаш ва (2006).
Биографи
[тоаде | тоаде чура]Чуранаькъан Рамазан ваьв 1966-ча шера наджгоанцхой бетта 8-ча дийнахьа ший тайпан пхье́де́ йолча ЖӀайрахе. 1983-ча шера ишкол йистеяьккхачул тӀехьагӀа, Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен университета филологе факультете эттав из. 1984—1986-ча шера амал деш хиннав из, цул тӀехьагӀа ший университетера дешар дӀахо дӀадийшад цо 1991-ча шера из йисте а доаккхаш[1].
Болх
[тоаде | тоаде чура]Лакхера дешар дийшачул тӀехьагӀа пхе шера́ ший юрта хьехархо волаш болх баь цо[2]. ХӀанз а ЖӀайрахе вахаш а болх беш а ва из[1]. 1993-ча шера денз дегӀацарча товшхалахи спортахи йолча ЖӀайраха шахьара комитета тхьамада ва из[3].
Кхоллам
[тоаде | тоаде чура]Рамазан байташ язъе а дувцараш вӀашагӀдехк а 14 шу даьннача хана волавеннав. Духхьашха цун оазарлен гулламг «Лоаман Ӏуйре» яхача альманаха чу кепатехаб 1984-ча шера. Цун хьалхара кхолламаш Байсаранаькъан Идриса́ дайна хиннад, цо Рамазана начӀал да а аьнна галаьцад цун[2][4]. Кастта цун байташ ерригача хӀана яц аллал зарбанченашка арайийнай. 1990-ча шера Рамазана «Гимн Ингушетии» яха байт язъяьй, 1993-ча шера из тоа а яь цох ГӀалгӀай Мехка официальни гимн хьаяьй[1].
Из доацаш Рамазана Эрсечен а кхыча мехкий а йоазонхой исбахьален кхолламаш гӀалгӀайи эрсийи метташка доахаш къахьег. 1998-ча шера Ф. Г. Лорке «Кровавая свадьба» яхача драман пьесанна гӀалгӀай ӀаьдалагӀа таржам даьд цо Байсаранаькъан Идриса цӀерагӀча гӀалгӀай паччахьалкхен драман театре оттаергйолаш[4][2]. Иштта эрсий ӀаьдалагӀа цо даьхад Р. Киплинга, Гётечун, В. Шекспира, Янданаькъан Жамалдий, Хьоашаланаькъан Ӏаьлий, Коазой Нурдина, иштта кхычар а кхолламаш[5].
Сийлен цӀи
[тоаде | тоаде чура]2006-ча шера лайчилла бетта 29-ча дийнахьа ГӀалгӀайчен Мехкда волча Заьзганаькъан Мурада амарца Чуранаькъан Рамазанах «ГӀалгӀай Мехка дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло» ваьв.
Библиографи
[тоаде | тоаде чура]Кинашкаш[6]:
- Цуров Р. Сны о свободе : Сб. стихов. — Гр. : Элма, 1998.
- Цуров Р. Венок сонетов : Сб. стихов. — Гр. : Элма, 1999.
- Цуров Р. Бесконечная песня : Сб. стихов. — Магас, 2007.
- Цуров Р. М. Базоркины: время и судьбы. — Ростов н/Д.: Южный издательский дом, 2011. — 252 с. — 1000 экз.
Белгалдаккхар
[тоаде | тоаде чура]- 1 2 3 Музыкальный атлас. Ингушетия, 2023, оа. 330.
- 1 2 3 Патиев, 2015, оа. 173.
- ↑ Мартазанова (на рус. яз.), 2020, оа. 13.
- 1 2 Мартазанова (на рус. яз.), 2020, оа. 12.
- ↑ Мартазанова (на рус. яз.), 2020, оа. 12—13.
- ↑ Библиография, 2020, оа. 31.
Литература
[тоаде | тоаде чура]Эрсий меттала
[тоаде | тоаде чура]- Библиография // Цуров Рамазан Магомедович: К 55-летию со дня рождения / Сост.: Х. Б. Мальсагова. — Сунжа: НБРИ им. Дж. Х. Яндиева, 2020. — С. 31—53. — 63 с.
- Мартазанова Х. М. Биография // Цуров Рамазан Магомедович: К 55-летию со дня рождения / Сост.: Х. Б. Мальсагова. — Сунжа: НБРИ им. Дж. Х. Яндиева, 2020. — С. 11—13. — 63 с.
- Патиев Я. С. Цуров Рамзан Магомедович // Писатели Ингушетии / Сост.: Я. Патиев; Нац. библ. Респ. Ингушетия им. Дж. Х. Яндиева. — Ростов н/Д.: Южный издательский дом, 2015. — С. 173–174. — 200 с. — 1000 экз. — ISBN 978‑5‑98864‑071‑4.
- Музыкальный атлас. Ингушетия : [в 2-х т.] / Авторы-сост.: Дзаурова Т. А-Х., Гогиев Я. И., Дударов А. Я., Чередниченко А. Р., Матиев М. А., Куркиев Р. С., Ильясова А. З., Кодзоева Д. А., Ахциев И. М., Таркоев Р. Р., Газиков Б. Д.. — Ростов-на-Дону : Южный издательский дом, 2023. — Т. I. — С. 352. — 1000 экз. — ISBN 978-5-98864-167-4.
ГӀалгӀай меттала
[тоаде | тоаде чура]- Мартазанова Х. М. Биографи // Чура наькъан Махьмада Рамазан: Ваь 55 шу дизарга / Вашагӏбеллар.: Малсаганаькъан Х. Б. — Шолжа-Пхье: Янданаькъан Х. Дж. цӏерагӏа йола ГӏРКъБ, 2020. — С. 7—11. — 63 с.
ТӀатовжамаш
[тоаде | тоаде чура]- Оздоева М. С любовью к жизни: 55 лет поэту, автору текста Гимна Ингушетии Рамазану Цурову // «Ингушетия» : интернет-газета. — 2021. — наджгоанцхой 9 дийнахьа.