Арахий
| Арахий | |
|---|---|
| осет. Æрыдон, эрс. Ардон | |
| | |
| Экам | |
| ДӀоахал | 102 км |
| Бассейн | 2700 км² |
| ДӀадодача хин дукхал | 29 м³/с |
| Хий дахар | |
| Хин корта | Главный Кавказский хребет |
| • Хьадолалу моттиг | ХӀирийиче, Алагира шахьар |
| • Координаташ | 42°41′36″ с. ш. 43°58′30″ в. д.HGЯO |
| Хин даьрже | Терек |
| • Координаташ | 43°14′18″ с. ш. 44°18′52″ в. д.HGЯO |
| Хий дода моттигаш | |
| Хин система | Терек → Каспийское море |
|
|
|
| Мата | |
| Регион | Северная Осетия |
| ГВР чура код | 07020000112108200003108[1] |
|
|
|
|
|
|

АрадоагӀахий, Ердан, Арахий[2] (хӀир. Æрыдон — «бешеная река»[3]) — река на Северном Кавказе в Северной Осетии, левый приток Терека[4].
Хий 102 км дӀаьха да, бассейна майда 2700 км² я.
Мамисондон, Нардон, Адайком, Цмиакомдон яха хиш хьавӀашгӀ а кхийтте долалуш да Ердан. Уж хиш Керттерча Кавказа Довкъа тӀа доахкача шанаш тӀара доагӀа. ХӀирий заповедника доазон тӀа гӀолла дода из, дӀахо лоам хьалчуводача йоалача ХӀирий ара ӀокӀал а дахийя, кӀоаргача Алагира чӀоже гӀолла дода из. Рокски тӀехвоалача моттиге гӀолла ГӀинбухера ХӀирийче ЗӀилбухерчунца хьахотташ йола Транскавказа автомагистраль йода чӀоже гӀолла. Вож ТӀема хӀирий никъ Мамиссона тӀехвоалача моттиге гӀолла гуржий Они яхача пхье йода. Ердани цун ганийи чӀоже Садонера дашеи цинкеи иӀа доаккха моттиги, Бурон, Садон, МагӀара Згид, Мизур яха юрташи я, иштта Ӏойоассаенна юрташ а я: Холст, Джими, Луар а, кхыяраш.
Алагир-Пхье йолча хий шаьрача Ӏоъарадоал, цудухьа оал цох АрадоагӀахий. Шаьрача наха шоай кхашка детт из.
АрадоагӀахий Тийрках кхета 7 км йисача Ердан-Пхье йоалл. Даьржена ӀотӀакхача да́ла доалача хана эггара доаккхагӀа дола аьтта га хьакхет цох — Фиагдон.
ЭгӀара Зарамаг яхача юртара Баддон хий хьакхетталца йолча 16 км йӀаьха йолча хин цхьан даькъ тӀа болх беш латтача Зарамагий ГЭСий каскад йоал, 15 МВт мощность йола Керттера ГЭСи 346 МВт йола Зарамагера ГЭС-1-и чулоац цо[5]. Иштта кхыяраш хьалъе лерхӀаш хӀамаш а да, хӀаьта чакхдаьккха хӀама дац хӀанзехьа[6][7].
Сурташ
[тоаде | тоаде чура]- Алагира гаьна доацача АрадоагӀахих даьккха сурт
Белгалдаккхар
[тоаде | тоаде чура]- ↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 8. Северный Кавказ / под ред. Д. Д. Мордухай-Болтовского. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 309 с.
- ↑ Бовхамаш хьалаха деза
- ↑ Существуют также и другие версии происхождения названия.
- ↑ Ардон, река // Брокгаузеи Ефронеи энциклопеден дошлорг : 86 томах латт (82 томи 4 тӀатохари). — СПб., 1890—1907.
- ↑ Елена Вавина. «Русгидро» ввела в эксплуатацию ГЭС в Северной Осетии Зарамагская станция строилась 42 года и обошлась в 35 млрд рублей (эрс.). Ведомости (4 саькура 2020).
- ↑ Зарамагские ГЭС: ознакомительная поездка для аналитиков и инвесторов (эрс.) (pdf) 2. РусГидро (маьцхали 2018).
- ↑ Северная Осетия запускает первую из Зарамагских ГЭС (эрс.). Эксперт.ру (2009). — №32. Архиве диллад 2021 шера наджгоанцхой 25 дийнахьа.
Литература
[тоаде | тоаде чура]- Ардон (река на Кавказе) // Доккха советий энциклопеди : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- Ардон // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.