Чулоацамага гӀó

Арахий

Арахий
осет. Æрыдон, эрс. Ардон
Экам
ДӀоахал 102 км
Бассейн 2700 км²
ДӀадодача хин дукхал 29 м³/с
Хий дахар
Хин корта Главный Кавказский хребет
  Хьадолалу моттиг ХӀирийиче, Алагира шахьар
  Координаташ 42°41′36″ с. ш. 43°58′30″ в. д.HGЯO
Хин даьрже Терек
  Координаташ 43°14′18″ с. ш. 44°18′52″ в. д.HGЯO
Хий дода моттигаш
Хин система Терек  Каспийское море

Мата
Регион Северная Осетия
ГВР чура код 07020000112108200003108[1]
Арахий (ГӀинбухера ХӀирийче)
Голубая точка
Синяя точка — хин даьрже
Голубая точка — хин корта, Синяя точка — хин даьрже
Викилармий логотип Медиафайлаш Викиларма чу
Бассейн Терека

АрадоагӀахий, Ердан, Арахий[2] (хӀир. Æрыдон — «бешеная река»[3]) — река на Северном Кавказе в Северной Осетии, левый приток Терека[4].

Хий 102 км дӀаьха да, бассейна майда 2700 км² я.

Мамисондон, Нардон, Адайком, Цмиакомдон яха хиш хьавӀашгӀ а кхийтте долалуш да Ердан. Уж хиш Керттерча Кавказа Довкъа тӀа доахкача шанаш тӀара доагӀа. ХӀирий заповедника доазон тӀа гӀолла дода из, дӀахо лоам хьалчуводача йоалача ХӀирий ара ӀокӀал а дахийя, кӀоаргача Алагира чӀоже гӀолла дода из. Рокски тӀехвоалача моттиге гӀолла ГӀинбухера ХӀирийче ЗӀилбухерчунца хьахотташ йола Транскавказа автомагистраль йода чӀоже гӀолла. Вож ТӀема хӀирий никъ Мамиссона тӀехвоалача моттиге гӀолла гуржий Они яхача пхье йода. Ердани цун ганийи чӀоже Садонера дашеи цинкеи иӀа доаккха моттиги, Бурон, Садон, МагӀара Згид, Мизур яха юрташи я, иштта Ӏойоассаенна юрташ а я: Холст, Джими, Луар а, кхыяраш.

Алагир-Пхье йолча хий шаьрача Ӏоъарадоал, цудухьа оал цох АрадоагӀахий. Шаьрача наха шоай кхашка детт из.

АрадоагӀахий Тийрках кхета 7 км йисача Ердан-Пхье йоалл. Даьржена ӀотӀакхача да́ла доалача хана эггара доаккхагӀа дола аьтта га хьакхет цох — Фиагдон.

ЭгӀара Зарамаг яхача юртара Баддон хий хьакхетталца йолча 16 км йӀаьха йолча хин цхьан даькъ тӀа болх беш латтача Зарамагий ГЭСий каскад йоал, 15 МВт мощность йола Керттера ГЭСи 346 МВт йола Зарамагера ГЭС-1-и чулоац цо[5]. Иштта кхыяраш хьалъе лерхӀаш хӀамаш а да, хӀаьта чакхдаьккха хӀама дац хӀанзехьа[6][7].

Белгалдаккхар

[тоаде | тоаде чура]
  1. Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 8. Северный Кавказ / под ред. Д. Д. Мордухай-Болтовского. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 309 с.
  2. Бовхамаш хьалаха деза
  3. Существуют также и другие версии происхождения названия.
  4. Ардон, река // Брокгаузеи Ефронеи энциклопеден дошлорг : 86 томах латт (82 томи 4 тӀатохари). СПб., 1890—1907.
  5. Елена Вавина. «Русгидро» ввела в эксплуатацию ГЭС в Северной Осетии Зарамагская станция строилась 42 года и обошлась в 35 млрд рублей (эрс.). Ведомости (4 саькура 2020).
  6. Зарамагские ГЭС: ознакомительная поездка для аналитиков и инвесторов (эрс.) (pdf) 2. РусГидро (маьцхали 2018).
  7. Северная Осетия запускает первую из Зарамагских ГЭС (эрс.). Эксперт.ру (2009). — №32. Архиве диллад 2021 шера наджгоанцхой 25 дийнахьа.

Литература

[тоаде | тоаде чура]

Ло:Притоки Терека